ભારતીય બેન્કો હવે ક્રેડિટ કાર્ડ બિઝનેસ મોડલમાં મોટો ફેરફાર કરી રહી છે. ગ્રાહકો હવે સમયસર બિલ ભરતા હોવાથી બેન્કોની ઊંચા વ્યાજની આવક ઘટી છે, જેને ભરપાઈ કરવા માટે હવે EMI સ્કીમ્સ અને ફી-બેઝ્ડ સેવાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
ભારતમાં ક્રેડિટ કાર્ડ બિઝનેસ એક મોટા ટર્નિંગ પોઈન્ટ પર છે. વર્ષોથી બેન્કોનું મોડલ એવા ગ્રાહકો પર ટકેલું હતું જેઓ દર મહિને પોતાનું પેમેન્ટ બાકી રાખતા, જેને 'Revolver' કહેવામાં આવે છે. આ ગ્રાહકો બેન્કો માટે સોનાની લગડી સમાન હતા કારણ કે તેઓ બાકી રકમ પર ભારે વ્યાજ ચૂકવતા હતા. પરંતુ હવે આ ટ્રેન્ડ બદલાઈ રહ્યો છે.
કેમ ઘટી રહ્યા છે 'Revolver'?
આજના ગ્રાહકો વધુ નાણાકીય જાગૃત બન્યા છે. ડિજિટલ પેમેન્ટ ટૂલ્સ અને સરળ મેનેજમેન્ટને કારણે હવે મોટાભાગના ગ્રાહકો દર મહિને તેમનું ફૂલ બિલ સેટલ કરી દે છે. પરિણામે, જે સ્પેન્ડિંગ પર બેન્કોને સૌથી વધુ વ્યાજ મળતું હતું, તેનો હિસ્સો સતત ઘટી રહ્યો છે.
બેન્કોની નવી રણનીતિ
આ આવકના ઘટાડાને સરભર કરવા માટે, હવે ઇશ્યુઅર્સ આક્રમક રીતે ગ્રાહકોને તેમની મોટી ખરીદીઓને EMI માં કન્વર્ટ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યા છે. EMI લોન્સ બેન્કો માટે વધુ સ્થિર અને અનુમાનિત આવકનો સ્ત્રોત છે. આ ઉપરાંત, બેન્કો હવે જોઈનિંગ ફી, એન્યુઅલ ફી અને મર્ચન્ટ કમિશન જેવી ફી-બેઝ્ડ આવક વધારવા પર ધ્યાન આપી રહી છે.
SBI Cards નું ઉદાહરણ
આ બદલાવનું સૌથી મોટું ઉદાહરણ SBI Cards માં જોવા મળે છે. કંપનીમાં 'Revolver Receivables' નો હિસ્સો જે ૨૦૨૦ ની શરૂઆતમાં ૪૦% હતો, તે ઘટીને હવે ૨૨% ની આસપાસ પહોંચી ગયો છે. આ ડેટા સ્પષ્ટ કરે છે કે માત્ર સ્પેન્ડિંગ વોલ્યુમ વધારવાથી હવે કામ નહીં ચાલે, પરંતુ કમાણીની ક્વોલિટી પણ જોવી પડશે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
જો આર્થિક દબાણને કારણે ગ્રાહકોનો ખર્ચ ઘટશે, તો EMI કન્વર્ઝન પણ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. વધુમાં, EMI લોન્સ એટલે કે કાર્ડ પરની પર્સનલ લોન, જેમાં એસેટ ક્વોલિટી એટલે કે ગ્રાહકની ચૂકવવાની ક્ષમતા પર નજર રાખવી ખૂબ જ જરૂરી છે, જેથી બેડ લોન્સનું પ્રમાણ ન વધે.