ભારતીય કોર્પોરેટ જગતમાં હવે ઓડિટરની પસંદગી પહેલા જેવી સામાન્ય નથી રહી. ઓડિટ રોટેશનના નિયમો કડક બનતા કંપનીઓ હવે ઓડિટ ફર્મ્સની ટેકનોલોજી અને તેમની સ્વતંત્રતા પર વધુ ધ્યાન આપી રહી છે.
ભારતીય કોર્પોરેટ સેક્ટરમાં સ્ટેચ્યુટરી ઓડિટરની પસંદગીની પ્રક્રિયામાં મોટું પરિવર્તન આવ્યું છે. ઓડિટ રોટેશનનો સાયકલ તેજ બનતા, કંપનીઓ હવે માત્ર નામચીન 'Big Six' ફર્મ્સના આધારે નિર્ણય લેવાને બદલે ખૂબ જ ઝીણવટભરી તપાસ (Rigorous Evaluation) કરી રહી છે. હવે ઓડિટરની નિમણૂકને માત્ર એક ફોર્માલિટી નહીં, પણ બિઝનેસના એક મુખ્ય વ્યૂહાત્મક રોકાણ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
નિયમનકારી દબાણ અને NFRA ની ભૂમિકા
National Financial Reporting Authority (NFRA) એ ઓડિટની ગુણવત્તા સુધારવા માટે કડક નિયમો બનાવ્યા છે. હાલમાં જ રેગ્યુલેટરે એક 35-પ્રશ્નોનું ફ્રેમવર્ક બહાર પાડ્યું છે, જેના દ્વારા કંપનીઓ જાણી શકે છે કે તેમનો બિઝનેસ 'Going Concern' એટલે કે લાંબા ગાળા માટે સક્ષમ છે કે નહીં. બોર્ડ હવે આ માપદંડોનો ઉપયોગ ઓડિટ ફર્મ્સની ક્ષમતા ચકાસવા માટે કરી રહ્યા છે.
ઓડિટ અને એડવાઇઝરી સેવાનો અલગ હોવું જરૂરી
મોટાભાગની કંપનીઓ હવે 'Conflict of Interest' ટાળવા માટે એક જ ફર્મ પાસે ઓડિટ અને એડવાઇઝરી સર્વિસ લેવાનું બંધ કરી રહી છે. જો કોઈ ફર્મ વધુ પડતું એડવાઇઝરી કામ સાથે જોડાયેલું હોય, તો ઘણી કંપનીઓ તેને ઓડિટ મિશનમાંથી બાકાત રાખવાનું પસંદ કરે છે.
માર્કેટ કોન્સન્ટ્રેશન અને ટેકનોલોજી
આજે પણ Nifty-500 કંપનીઓના લગભગ 66% ઓડિટ કામ Big Six ફર્મ્સ પાસે છે. જોકે, હવે આ માર્કેટમાં નવા બદલાવની જરૂર છે. કંપનીઓ હવે એવી ફર્મ્સને વધુ મહત્વ આપી રહી છે જે ડેટા એનાલિટિક્સ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ઉપયોગ ઓડિટિંગમાં કરે છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
જો તમારી પોર્ટફોલિયોની કોઈ કંપની પોતાનો ઓડિટર બદલે છે, તો તે ગવર્નન્સ સુધારવાની દિશામાં એક હકારાત્મક પગલું હોઈ શકે છે. જોકે, વારંવાર ઓડિટર બદલાવા તે આંતરિક મતભેદ કે ફાઇનાન્શિયલ રિપોર્ટિંગમાં રહેલી ખામીઓનું પણ નિશાન હોઈ શકે છે, તેથી એક્સચેન્જ ફાઇલિંગ્સ પર નજર રાખવી ખૂબ જરૂરી છે.