ભારતીય બેંકોએ સત્તાવાર રીતે **21.1%** નો ડિપોઝિટ ગ્રોથ જાહેર કર્યો છે, પરંતુ જો તેમાં FCNR(B) સ્વેપ વિન્ડોના કામચલાઉ ઇનફ્લોને દૂર કરવામાં આવે તો આ ગ્રોથ ઘટીને માત્ર **12.2%** રહી જાય છે.
બેંકિંગ સેક્ટરના સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરના પરિણામોમાં એક મોટું અંતર જોવા મળ્યું છે. હેડલાઇન ગ્રોથ અને વાસ્તવિકતા વચ્ચેનો આ તફાવત સૂચવે છે કે બેંકોએ ડોમેસ્ટિક ડિપોઝિટ એકત્ર કરવામાં સંઘર્ષ કરવો પડ્યો છે. કુલ ડિપોઝિટમાં જે 21.1% નો વધારો દેખાય છે, તેમાં Reserve Bank of India (RBI) ની સ્પેશિયલ FCNR(B) સ્વેપ વિન્ડોનો મોટો ફાળો છે. આ કામચલાઉ મદદ વિના બેંકોનો ગ્રોથ ઘણો નબળો છે.
લોન અને ડિપોઝિટનો ખેલ
ફક્ત ડિપોઝિટ જ નહીં, પણ લોન વિતરણમાં પણ આ અસર દેખાય છે. હેડલાઇન ક્રેડિટ ગ્રોથ 24.2% છે, પરંતુ સ્વેપ ફેસિલિટી સાથે જોડાયેલી લોનને હટાવીએ તો તે ઘટીને 18.9% પર આવી જાય છે. આ દર્શાવે છે કે સસ્તી CASA (Current Account and Savings Account) ડિપોઝિટ મેળવવી બેંકો માટે મુશ્કેલ બની રહી છે.
કઈ બેંક પર કેટલી અસર?
આ સ્વેપ વિન્ડોનો લાભ લેવામાં બેંકો વચ્ચે તફાવત જોવા મળ્યો છે:
- RBL Bank: આ બેંક પર સૌથી વધુ અસર પડી, જેમાં ડિપોઝિટ ગ્રોથ 34% થી ઘટીને માત્ર 6% પર આવી ગયો.
- ICICI Bank: ગ્રોથ 27.1% થી ઘટીને 17% પર સ્થિર થયો.
- Kotak Mahindra Bank: આ બેંકમાં ગ્રોથ 23.2% થી ઘટીને 13% નોંધાયો.
- HDFC Bank: આ બેંકમાં 4% જેટલી અસર જોવા મળી.
હવે આગળ શું?
RBI ની સ્વેપ વિન્ડો ઓગસ્ટના અંતમાં બંધ થઈ ગઈ છે અને હવે બેંકો સામે $133 અબજની લિક્વિડિટીનું સંચાલન કરવાનો પડકાર છે. સપ્ટેમ્બરના અંતે ક્રેડિટ-ડિપોઝિટ રેશિયો 81.6% રહ્યો છે, જે સૂચવે છે કે બેંકિંગ સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટી ટાઈટ છે. જો આગામી બે ક્વાર્ટરમાં બેંકો તેમની ઓર્ગેનિક ડિપોઝિટ ગ્રોથ નહીં વધારે, તો મોંઘા હોલસેલ ફંડિંગ પર નિર્ભર રહેવું પડશે, જે સીધી રીતે નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) પર દબાણ લાવશે.