નાણાકીય વર્ષ 2027ના પ્રથમ ક્વાર્ટર (Q1 FY27)માં ભારતીય બેંકો નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIMs) પર દબાણ અનુભવી રહી છે. ક્રેડિટની મજબૂત માંગ સામે ડિપોઝિટ ગ્રોથ ધીમો પડતાં, બેંકો ફંડિંગ ગેપ ભરવા માટે મોંઘા વિકલ્પો તરફ વળી રહી છે, જે નફાકારકતાને અસર કરી શકે છે.
ફંડિંગ ગેપનું પડકાર
બેંકોના ક્રેડિટ ગ્રોથ (Credit Growth) હાલ 17.7% ની આસપાસ છે, જ્યારે ડિપોઝિટ ગ્રોથ (Deposit Growth) માત્ર 12.2% રહ્યો છે. આ મોટા તફાવતના કારણે બેંકોને ફંડ્સ એકત્ર કરવા માટે વધુ સ્પર્ધા કરવી પડી રહી છે. આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા બેંકો મોંઘા ટર્મ ડિપોઝિટ્સ અને બલ્ક ફંડિંગ (Bulk Funding) જેવા સર્ટિફિકેટ ઓફ ડિપોઝિટ (Certificate of Deposit) પર નિર્ભર બની છે.
બેંકિંગ સિસ્ટમનો ક્રેડિટ-ટુ-ડિપોઝિટ રેશિયો (Credit-to-Deposit Ratio) છેલ્લા વર્ષના 75% થી વધીને હવે લગભગ 83.4% પર પહોંચી ગયો છે. માત્ર જૂન મહિનામાં જ બેંકોએ ₹1.8 લાખ કરોડ થી વધુનું ભંડોળ સર્ટિફિકેટ ઓફ ડિપોઝિટ દ્વારા ઊભું કર્યું છે, જે મે મહિનાના ₹1.12 લાખ કરોડ ની સરખામણીમાં મોટો ઉછાળો દર્શાવે છે. આ ફંડિંગનો ખર્ચ પણ વધ્યો છે, જ્યાં એક વર્ષના સર્ટિફિકેટ ઓફ ડિપોઝિટ પર વ્યાજ દર લગભગ 7.7% થઈ ગયો છે, જે અગાઉ 6.5% હતો.
બેંકિંગ સેક્ટર પર અસર
આ સ્થિતિની અસર વિવિધ બેંકો પર અલગ-અલગ રહેવાની ધારણા છે. Axis Bank અને ICICI Bank જેવા પ્રાઇવેટ બેંકર્સને NIM માં 8 બેસિસ પોઈન્ટ્સ સુધીનો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. HDFC Bank પર અસર ઓછી રહી શકે છે, જે લગભગ 3 બેસિસ પોઈન્ટ્સ ની આસપાસ હશે. Kotak Mahindra Bank તેના NIM સ્થિર રાખી શકે છે, જ્યારે સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) અને પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB) જેવા જાહેર ક્ષેત્રના બેંકર્સના NIM માં 2 બેસિસ પોઈન્ટ્સ સુધીનો ઘટાડો અથવા સ્થિરતા જોવા મળી શકે છે. Bank of Baroda માં ટેક્સ રિફંડથી આવક ઘટવા જેવા કારણોસર વધુ ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
એસેટ ક્વોલિટી અને ભવિષ્યનું આઉટલૂક
NIM પર દબાણ હોવા છતાં, ભારતીય બેંકોની એકંદર એસેટ ક્વોલિટી (Asset Quality) સ્થિર જણાય છે. અનસિક્યોર્ડ રિટેલ લેન્ડિંગ (Unsecured Retail Lending) અંગેની ચિંતાઓ ઘટી રહી છે અને માઇક્રોફાઇનાન્સ ક્ષેત્ર સામાન્ય થઈ રહ્યું છે. વિશ્લેષકો માને છે કે અગાઉના ક્વાર્ટરના પ્રોવિઝનિંગ બફર્સ (Provisioning Buffers) લોન સ્લિપેજ (Loan Slippages) ને શોષવામાં મદદ કરશે.
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા ડિપોઝિટ એકત્રીકરણને ટેકો આપવા માટે લેવાયેલા પગલાંના ફાયદા ભવિષ્યના ક્વાર્ટરમાં જોવા મળશે. રોકાણકારો બેંકો તેમના ફંડના ખર્ચને કેવી રીતે મેનેજ કરે છે, ક્રેડિટ ગ્રોથની સ્થિરતા અને નાણાકીય વર્ષના બાકીના સમયગાળા માટે ધિરાણ વ્યૂહરચનામાં કોઈ ફેરફાર થાય છે કે કેમ તેના પર નજર રાખશે.