બેંકિંગ ક્ષેત્રનું વિશાળ વિસ્તરણ
છેલ્લા બે દાયકામાં ભારતીય બેંકિંગ સિસ્ટમે એક ઊંડાણપૂર્વકનું પરિવર્તન જોયું છે, જે ડિપોઝિટ્સ અને લોન બંનેમાં થયેલા નાટકીય વધારાથી સ્પષ્ટ થાય છે. સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) નો એક વ્યાપક અહેવાલ આ મજબૂત વૃદ્ધિને પ્રકાશિત કરે છે, જે સમગ્ર રાષ્ટ્રમાં ફાઇનાન્સિયલ ઇન્ટરમિડિયેશન ની વધતી ઊંડાઈ અને વ્યાપ દર્શાવે છે.
રેકોર્ડ વૃદ્ધિના આંકડા
FY05 થી FY25 સુધી, કુલ બેંક ડિપોઝિટ્સ ₹18.4 લાખ કરોડથી વધીને પ્રભાવશાળી ₹241.5 લાખ કરોડ થઈ. તે જ સમયે, બેંક એડવાન્સિસ, જે વિતરિત થયેલ ક્રેડિટ દર્શાવે છે, ₹11.5 લાખ કરોડથી વધીને ₹191.2 લાખ કરોડ થઈ. આ પ્રગતિ આ સમયગાળા દરમિયાન સતત મજબૂત ક્રેડિટ માંગ અને પુરવઠાને સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે FY21 થી આ વૃદ્ધિ ગતિ ખાસ કરીને ઝડપી બની છે. ભારતીય બેંકોએ પોસ્ટ-પેન્ડેમિક બેલેન્સ શીટમાં નોંધપાત્ર પુનરુજ્જીવન દર્શાવ્યું છે, જેમાં કુલ બેંકિંગ સંપત્તિ FY21 માં GDP ના 77% થી વધીને FY25 સુધીમાં અંદાજિત 94% થશે. આ વિસ્તરણ અર્થતંત્રમાં નાણાકીય પ્રવેશની ઊંડાઈ વધી રહી હોવાનું સૂચવે છે.
જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો ફરીથી આગળ વધી રહી છે
જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો (PSBs) એક નોંધપાત્ર પુનરાગમન દર્શાવી રહી છે, જે ધીમે ધીમે એડવાન્સિસમાં તેમનો બજાર હિસ્સો વધારી રહી છે. FY08 થી સતત ઘટાડા પછી આ પ્રવાહ, રાજ્ય-માલિકીની નાણાકીય સંસ્થાઓ વચ્ચે સુધારેલા બેલેન્સ શીટ્સ અને ધિરાણ આપવાની નવી ઇચ્છાશક્તિ સૂચવે છે.
ડિપોઝિટ ડાયનેમિક્સ
એકંદર CASA (કરન્ટ એકાઉન્ટ સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ) રેશિયો લગભગ 37% પર સ્થિર રહ્યા છે. જોકે, રચના બદલાય છે. પ્રાઈવેટ બેંકોએ તેમનો CASA હિસ્સો સફળતાપૂર્વક વધાર્યો છે, જ્યારે વિદેશી બેંકોએ તેમના CASA રેશિયોમાં ઘટાડો જોયો છે. ભારતીય બેંકોના કુલ સંપત્તિનું કદ પણ નોંધપાત્ર રીતે વધ્યું છે, જે FY05 માં ₹23.6 લાખ કરોડથી વધીને FY25 સુધીમાં ₹312.2 લાખ કરોડ થયું છે, અને તાજેતરના વર્ષોમાં સંપત્તિ વૃદ્ધિએ મજબૂત પુનરાગમન દર્શાવ્યું છે.