জুલાઈ-સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં ભારતીય બેન્કોની ડિપોઝિટમાં જોરદાર વધારો જોવા મળ્યો છે. RBI ની ફોરેન કરન્સી સ્વેપ ફેસિલિટી જે ૩૧ ઓગસ્ટે બંધ થઈ છે, તેનો આ બેન્કોને મોટો લાભ મળ્યો છે. હવે રોકાણકારોની નજર આ મોમેન્ટમ જાળવી રાખવા પર છે.
RBI ની સ્વેપ વિન્ડોનો દબદબો
ભારતીય બેન્કો માટે જુલાઈ-સપ્ટેમ્બરનો સમયગાળો ખૂબ જ મજબૂત રહ્યો છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ની FCNR(B) સ્વેપ વિન્ડો, જે ૩૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ ના રોજ બંધ થઈ, તેણે સમગ્ર સિસ્ટમમાં લગભગ $૧૩૬.૪ અબજ ના ફોરેન કરન્સી ઈનફ્લોને આકર્ષવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી છે.
આ મેકેનિઝમ હેઠળ, RBI એ કરન્સી હેજિંગનો ખર્ચ પોતે ઉઠાવ્યો હતો, જેના કારણે બેન્કો સામાન્ય કરતા ૧૫૦ થી ૨૦૦ બેસિસ પોઈન્ટ્સ વધારે વ્યાજ દર ઓફર કરી શકતી હતી. આનાથી નોન-રેસિડેન્ટ ઈન્ડિયન (NRI) ડિપોઝિટર્સ આકર્ષાયા અને બેન્કોની લિક્વિડિટી પોઝિશન મજબૂત બની.
બેન્કોનું પર્ફોર્મન્સ
ક્વાર્ટર દરમિયાન જાહેર ક્ષેત્ર અને ખાનગી ક્ષેત્રની બેન્કોએ મજબૂત ગ્રોથ નોંધાવ્યો છે:
- Bank of Baroda: ડોમેસ્ટિક ડિપોઝિટમાં ૧૭% નો વાર્ષિક ઉછાળો.
- Bank of India: ડિપોઝિટમાં ૨૧.૬% નો વધારો.
- AU Small Finance Bank: ડિપોઝિટમાં ૨૮.૬% નો તોફાની વધારો.
- Punjab National Bank: ડિપોઝિટમાં ૯.૯% અને એડવાન્સમાં ૧૪.૮% ની વૃદ્ધિ.
હવે આગળ શું? પડકારો અને રિસ્ક
સ્વેપ ફેસિલિટી બંધ થતા હવે બેન્કો સામે મોટા પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે આ સ્પેશિયલ સપોર્ટ વિના ડિપોઝિટ ગ્રોથ કેવી રીતે જાળવી રાખવો. ખાસ કરીને જ્યારે ક્રેડિટ ગ્રોથ, ડોમેસ્ટિક ડિપોઝિટ ગ્રોથ કરતા સતત આગળ વધી રહ્યો છે.
જો બેન્કો આ લિક્વિડિટી ગેપને ભરવા માટે મોંઘા ફંડિંગ સ્ત્રોતો જેવા કે સર્ટિફિકેટ ઓફ ડિપોઝિટ (CD) નો ઉપયોગ કરે, તો તેમની નેટ ઈન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) પર દબાણ આવી શકે છે. રોકાણકારોએ હવે બેન્કોના આગામી ત્રિમાસિક પરિણામોમાં 'કોસ્ટ ઓફ ફંડ્સ' અને 'ક્રેડિટ-ડિપોઝિટ રેશિયો' પર ખાસ ધ્યાન આપવું પડશે.