નવેમ્બર ૨૦૨૬માં બેન્કિંગ સેક્ટરમાં મોટી હલચલ જોવા મળી રહી છે. PNB, Canara Bank અને Axis Bank જેવી દિગ્ગજ બેન્કોએ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) ના દરમાં વધારો કર્યો છે. RBI દ્વારા રેપો રેટ **૫.૫૦%** સુધી વધાર્યા બાદ ફંડ એકત્ર કરવા માટે બેન્કો વચ્ચે સ્પર્ધા તેજ બની છે, જેની સીધી અસર બેન્કોના પ્રોફિટ માર્જિન પર પડી શકે છે.
નવેમ્બર ૨૦૨૬ની શરૂઆત સાથે જ ભારતીય બેન્કોએ લિક્વિડિટી વધારવા માટે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) ના વ્યાજદરમાં વધારો કરવાનું શરૂ કર્યું છે. પંજાબ નેશનલ બેન્ક (PNB), કેનરા બેન્ક (Canara Bank) અને એક્સિસ બેન્ક (Axis Bank) જેવી સરકારી અને ખાનગી બેન્કોએ હવે રિટેલ અને બલ્ક ડિપોઝિટર બંને માટે નવા વ્યાજ દર અમલમાં મૂક્યા છે.
આ નિર્ણય ઓક્ટોબર ૨૦૨૬માં ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક (RBI) દ્વારા રેપો રેટમાં ૨૫ બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને ૫.૫૦% સુધી લઈ જવાની અસર છે.
પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ (Impact on NIM)
રોકાણકારો માટે આ સારા સમાચાર છે કે તેમને FD પર વધુ વ્યાજ મળશે, પરંતુ બેન્કો માટે આ પડકારજનક સ્થિતિ છે. જેમ જેમ બેન્કો ડિપોઝિટ આકર્ષવા માટે વ્યાજ દર વધારે છે, તેમ તેમ તેમની 'કોસ્ટ ઓફ ફંડ' વધી જાય છે. જો બેન્કો આ વધેલા ખર્ચને લોન લેનારાઓ પર તરત જ ન નાખી શકે, તો તેમનું નેટ ઈન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) ઘટી જાય છે. સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના ક્વાર્ટરમાં ઘણી ખાનગી બેન્કોએ આ બાબતે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
ડિપોઝિટ મેળવવાની નવી રણનીતિ
બેન્કો હવે ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે ખાસ પ્રકારની સ્કીમ્સ લાવી રહી છે. કેનરા બેન્ક અને PNB દ્વારા ૪૪૪-દિવસ કે ૫૫૫-દિવસ જેવી સ્પેશિયલ ટેન્યોર સ્કીમ્સ ઓફર કરવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ, Axis Bank જેવી મોટી સંસ્થાઓ ₹૩ કરોડ થી વધુની બલ્ક ડિપોઝિટ માટે વોલ્યુમ-આધારિત પ્રાઈસિંગ લાગુ કરી રહી છે.
રોકાણકારોએ શું ધ્યાનમાં રાખવું?
આગામી સમયમાં બેન્કિંગ સેક્ટર માટે સૌથી મહત્વનો મુદ્દો 'એસેટ-લાયબિલિટી પ્રોફાઈલ' છે. જો ડિપોઝિટ ગ્રોથ લોન ગ્રોથ કરતા ધીમો રહેશે, તો બેન્કોએ લાંબા સમય સુધી ઉંચા વ્યાજ દર જાળવી રાખવા પડી શકે છે. રોકાણકારોએ હવે બેન્કોના આગામી ત્રિમાસિક પરિણામોમાં NIM અને લોન-ટુ-ડિપોઝિટ રેશિયો પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.