ભારતીય બેંકોએ જૂન **2026** સુધીમાં તેમની ડાયરેક્ટ માઈક્રો-લેન્ડિંગમાં **28.5%** નો ઘટાડો કર્યો છે. હવે બેંકો સીધી લોન આપવાને બદલે NBFC-MFIs ને ફંડિંગ આપી રહી છે, જે FY27 ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં **91.4%** વધ્યું છે.
બેન્કિંગ સેક્ટરમાં એક મોટો બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. હવે બેંકો ગ્રાહકોને સીધી માઈક્રો-લોન આપવાને બદલે NBFC-MFIs (Non-Banking Financial Company Microfinance Institutions) ને હોલસેલ લોન આપવામાં વધુ રસ દાખવી રહી છે. જૂન 2026 ના આંકડા મુજબ, બેંકોનો ડાયરેક્ટ માઈક્રોફાઇનાન્સ પોર્ટફોલિયો વાર્ષિક ધોરણે 28.5% ઘટીને ₹83,080 કરોડ રહ્યો છે, જે ગયા વર્ષે ₹1.16 લાખ કરોડ હતો.
ઓપરેશનલ ખર્ચ ઘટાડવાની રણનીતિ
બેંકોના આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ 'ઓપરેશનલ હેડેક' ઘટાડવાનું છે. નાના લેવલ પર હજારો એકાઉન્ટ્સ મેનેજ કરવા અને રિકવરી કરવી ખર્ચાળ સાબિત થાય છે. હવે આ કામ NBFC-MFIs દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેથી બેંકો પોતાનો ખર્ચ ઘટાડી શકે.
હોલસેલ ફંડિંગમાં જબરદસ્ત વધારો
ભલે બેંકો ડાયરેક્ટ લોન ઓછી કરી રહી હોય, પરંતુ તેઓ આ સેક્ટર માટે 'બેકબોન' બની રહી છે. નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં NBFC-MFIs એ બેંકો પાસેથી ₹21,407 કરોડનું નવું ફંડ મેળવ્યું છે, જે ગયા વર્ષ કરતા 91.4% વધુ છે. હાલમાં, આ સેક્ટરના કુલ દેવામાં બેંકોનો હિસ્સો લગભગ 65% જેટલો છે.
લોન લેનારાઓ માટે શું બદલાયું?
આ ફેરફારથી લોન લેનારાઓના નંબરમાં ઘટાડો થયો છે. સક્રિય લોન એકાઉન્ટ્સ 12.5 કરોડથી ઘટીને 9.9 કરોડ પર આવી ગયા છે. બીજી તરફ, સરેરાશ લોન સાઈઝ 27.8% વધીને ₹37,584 થઈ ગઈ છે. આ દર્શાવે છે કે સંસ્થાઓ હવે મોટી લોન પર ધ્યાન આપી રહી છે, જે કદાચ નાના અને વધુ જરૂરિયાતમંદ ગ્રાહકો માટે લોન મેળવવાનું મુશ્કેલ બનાવી શકે છે.
રિસ્ક અને ચેતવણી
આ સમગ્ર માઈક્રોફાઇનાન્સ ઉદ્યોગ હાલમાં માત્ર 12 મોટી કંપનીઓ પર નિર્ભર છે, જે કુલ ફંડિંગના 98% પર કંટ્રોલ ધરાવે છે. આ કોન્સન્ટ્રેશન સિસ્ટમિક રિસ્ક ઊભું કરે છે. રોકાણકારોએ હવે Reserve Bank of India (RBI) ના નવા નિયમો અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રમાં ક્રેડિટ ગ્રોથના આંકડા પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.