ભારતીય બેન્કો માટે Foreign Currency Non-Resident (FCNR) ડિપોઝિટ પર ફરજિયાત ઇન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમનો બોજ વધી રહ્યો છે. વર્ષ 2026-27 સુધીમાં આ ખર્ચ **₹11.49 અબજ** સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જે બેન્કોના નફા પર અસર કરી શકે છે.
વધતો જતો નાણાકીય બોજ
જૂન 2026 માં Reserve Bank of India (RBI) દ્વારા સ્પેશિયલ FCNR (B) ડિપોઝિટ વિન્ડો અને USD/INR સ્વેપ ફેસિલિટી શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ નિર્ણય બાદ દેશમાં વિદેશી મુદ્રાનો પ્રવાહ તો વધ્યો, પરંતુ તેની સાથે બેન્કો માટે Deposit Insurance and Credit Guarantee Corporation (DICGC) ને ચૂકવવાનું પ્રીમિયમ પણ અનેકગણું વધી ગયું છે.
એનાલિસ્ટ્સના મતે, FY27 સુધીમાં આ પ્રીમિયમની રકમ ₹11.49 અબજ સુધી પહોંચી શકે છે, જે સીધી રીતે બેન્કોના બોટમ લાઇન (Bottom line) પર દબાણ લાવશે.
શું આ ઇન્સ્યોરન્સ ખરેખર જરૂરી છે?
બેન્કિંગ સેક્ટરમાં હાલ એક મોટી ચર્ચા ચાલી રહી છે. DICGC નો નિયમ છે કે દરેક ડિપોઝિટર દીઠ મહત્તમ ₹5 લાખ સુધીનું જ વીમા કવચ મળે છે. સામાન્ય રીતે FCNR એકાઉન્ટ્સ મોટાભાગે હાઈ-નેટ-વર્થ વ્યક્તિઓ (HNI) દ્વારા રાખવામાં આવે છે, જેના માટે ₹5 લાખનું કવચ બહુ ઓછું છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જે ડિપોઝિટને સુરક્ષાની જરૂર નથી, તેના પર પણ આટલું મોટું પ્રીમિયમ ભરવું એ મૂડીનો બિનકાર્યક્ષમ ઉપયોગ છે.
કરન્સી વોલેટાલિટી અને જોખમ
આ ડિપોઝિટ વિદેશી કરન્સીમાં હોવાથી USD/INR ના ભાવમાં આવતા ફેરફાર પણ સીધા ઇન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમને અસર કરે છે. રૂપિયો જ્યારે પણ ગગડે છે, ત્યારે બેન્કોની જવાબદારી અને પ્રીમિયમનો ખર્ચ અચાનક વધી જાય છે. આ ડિપોઝિટ્સ 3 થી 5 વર્ષ માટે લોક (Lock) હોય છે, તેથી માર્કેટમાં ગમે તેવા ઉતાર-ચઢાવ આવે તો પણ બેન્કોએ પ્રીમિયમ તો ભરવું જ પડે છે.
સંભવિત ફેરફારો
હાલમાં સત્તાવાળાઓ આ અંગે ગંભીર વિચારણા કરી રહ્યા છે. કેટલાક વિકલ્પો નીચે મુજબ છે:
- DICGC પ્રીમિયમ જે-તે વિદેશી ચલણમાં જ વસૂલે, જેથી કરન્સી રિસ્ક સામે હેજિંગ મળે.
- માત્ર વીમા કવચવાળી રકમ (ઇન્સ્યોર્ડ પોર્શન) પર જ પ્રીમિયમની ગણતરી થાય, આખી બેલેન્સ પર નહીં.
રોકાણકારોની નજર હવે DICGC Act 1961 માં થનારા સંભવિત સુધારા પર છે. જો આ નિયમોમાં ફેરફાર થશે, તો તે બેન્કિંગ સેક્ટરની ઓપરેશનલ એફિશિયન્સી અને પ્રોફિટેબિલિટી પર મોટી અસર કરશે.