ભારતીય બેન્કોમાં લોન ગ્રોથ **18%** છે, જ્યારે ડિપોઝિટ માત્ર **12%** ના દરે વધી રહી છે, જેનાથી ક્રેડિટ-ટુ-ડિપોઝિટ રેશિયો **85%** પર પહોંચી ગયો છે. જોકે Q1 FY27 માં નેટ પ્રોફિટમાં **16%** નો ઉછાળો આવ્યો છે, તેમ છતાં ફંડિંગની અછત રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય છે.
ફંડિંગનું વધતું દબાણ અને ઓપરેશનલ પડકારો
દેશની બેન્કો અત્યારે એક અટપટા વાતાવરણમાંથી પસાર થઈ રહી છે, જ્યાં ધિરાણ લેવાની ગતિ બચત એકઠી કરવાની ગતિ કરતા ઘણી ઝડપી છે. નાણાકીય વર્ષ 2027 ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં, કુલ એડવાન્સમાં 18% નો વધારો થયો છે, જ્યારે ડિપોઝિટ મોબિલાઈઝેશન માત્ર 12% રહ્યું છે. જ્યારે ક્રેડિટ-ટુ-ડિપોઝિટ રેશિયો 85% જેટલો ઊંચો હોય, ત્યારે બેન્કો પાસે આક્રમક રીતે લોન આપવા માટે ઓછી જગ્યા બચે છે.
નફાની વાત કરીએ તો, બેન્કોએ માર્ચ 2026 થી લોન પરના વ્યાજ દરમાં 13 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કર્યો છે અને ડિપોઝિટ પરના વ્યાજમાં 8 બેસિસ પોઈન્ટનો ઘટાડો કર્યો છે. સાથે જ, ક્રેડિટ કોસ્ટ ઘટીને 0.3% થવાથી નફામાં મદદ મળી છે, પરંતુ બેન્કોનો કોસ્ટ-ટુ-ઈન્કમ રેશિયો 54 બેસિસ પોઈન્ટ વધીને 47% પર પહોંચી ગયો છે, જે દર્શાવે છે કે ઓપરેશનલ ખર્ચ ઝડપથી વધી રહ્યો છે.
AI નો ઉપયોગ અને ગવર્નન્સનું જોખમ
બેન્કિંગ સેક્ટરમાં AI નો દબદબો વધ્યો છે, જ્યાં 86% બેન્કો હવે AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરી રહી છે. જોકે, આ ટેકનોલોજીની સામે ગવર્નન્સનો અભાવ છે. માત્ર એક-તૃતીયાંશ બેન્કો પાસે AI પ્રોજેક્ટ્સ માટે બોર્ડ-લેવલ સુપરવિઝન છે. હવે RBI દ્વારા નવા 'Model Risk Management' ફ્રેમવર્કની જાહેરાત બાદ, બેન્કો પર ગવર્નન્સના ધોરણો સુધારવાનું દબાણ વધ્યું છે.
ભવિષ્યના જોખમો
સિસ્ટમિક લિક્વિડિટી હાલમાં ₹9.7 લાખ કરોડના 4-વર્ષના ઉચ્ચ સ્તરે છે, જે $127.2 બિલિયનના ફોરેન ઇનફ્લોને આભારી છે. જોકે, 2029 થી 2031 દરમિયાન મોટા પ્રમાણમાં ડેટ રિપેમેન્ટનું સંકટ અને પશ્ચિમ એશિયામાં ભૌગોલિક તણાવને કારણે MSME સેક્ટરની લોન ચૂકવણી ક્ષમતા પર અસર પડવાનું જોખમ રહેલું છે.