ભારતીય ગ્રાહકો હવે લોન, સેવિંગ્સ અને અન્ય નાણાકીય સેવાઓ માટે એક જ બેંક પર નિર્ભર રહેવાને બદલે અલગ-અલગ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આ 'અનબંડલિંગ' ટ્રેન્ડને કારણે બેંકોના CASA રેશિયો અને માર્જિન પર દબાણ વધી રહ્યું છે.
પરંપરાગત રીતે ભારતીય પરિવારો તમામ નાણાકીય વ્યવહારો એક જ બેંક સાથે કરતા હતા, પરંતુ હવે આ ચિત્ર બદલાઈ રહ્યું છે. ગ્રાહકો હવે તેમના સેલેરી એકાઉન્ટ માટે એક બેંક, હોમ લોન માટે બીજી બેંક અને અન્ય સેવાઓ માટે ફિનટેક એપ્સનો ઉપયોગ કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે. ઇન્સ્ટન્ટ KYC અને એકાઉન્ટ એગ્રીગેટર જેવી ડિજિટલ સુવિધાઓને કારણે ગ્રાહકો માટે હવે અન્ય વિકલ્પો પસંદ કરવા ખૂબ સરળ બન્યા છે.
બેંકિંગ માર્જિન પર કેવી અસર?
બેંકો માટે સૌથી મોટું જોખમ CASA (Current Account and Savings Account) ડિપોઝિટમાં ઘટાડાનું છે. સસ્તા દરે મળતી આ મૂડી બેંકો માટે નફાકારક હોય છે. જો ગ્રાહક માત્ર લોન માટે બેંકનો ઉપયોગ કરે અને પોતાની મુખ્ય બચત અન્યત્ર રાખે, તો બેંકની ફંડિંગ કોસ્ટ વધી જાય છે, જે સીધી રીતે નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIMs) પર દબાણ લાવે છે.
'સુપર એપ'નો દાવ અને વધતો ખર્ચ
HDFC Bank, ICICI Bank અને Axis Bank જેવી મોટી બેંકો હવે ગ્રાહકોને પોતાની સાથે જકડી રાખવા માટે 'સુપર એપ્સ' (Super Apps) પર મોટો ખર્ચ કરી રહી છે. આ એપ્સનો હેતુ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ, ઇન્સ્યોરન્સ અને લોન જેવી સેવાઓ એક જ પ્લેટફોર્મ પર આપવાનો છે. જો કે, આ વ્યૂહરચનાને કારણે બેંકોના ટેકનોલોજી ખર્ચ અને કસ્ટમર એક્વિઝિશન કોસ્ટ (CAC) માં ધરખમ વધારો જોવા મળી રહ્યો છે.
રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વનું?
Reserve Bank of India (RBI) દ્વારા લાવવામાં આવેલી એકાઉન્ટ એગ્રીગેટર સિસ્ટમે સ્પર્ધા વધારી છે. હવે રોકાણકારોએ બેંકોના રિઝલ્ટમાં ખાસ કરીને CASA રેશિયો અને ડિજિટલ ખર્ચની કાર્યક્ષમતા પર નજર રાખવી જરૂરી છે. જો કોઈ બેંકનો CASA રેશિયો સતત ઘટી રહ્યો હોય, તો તે તેમની ગ્રાહકોને જાળવી રાખવાની ક્ષમતા પર સવાલ ઉભા કરે છે.