Boston Consulting Group ના રિપોર્ટ મુજબ, ભારતીય બેંકિંગ સેક્ટરમાં 'Agentic AI' નો ઉપયોગ ક્રાંતિ લાવી શકે છે. આ ટેકનોલોજીથી ઓપરેશનલ ખર્ચ **40%** સુધી ઘટી શકે છે અને **40 કરોડ** નવા ગ્રાહકોને ક્રેડિટ સિસ્ટમ સાથે જોડી શકાશે.
ભારતીય બેંકિંગ સેક્ટર હાલમાં 14.9% ના મજબૂત રિટર્ન ઓન ઇક્વિટી (ROE) સાથે આગળ વધી રહ્યું છે, જે વૈશ્વિક સરેરાશ 10.3% કરતા ઘણું વધારે છે. જોકે, આ પ્રોફિટેબિલિટીની વચ્ચે એક મોટો પડકાર છે: પ્રોડક્ટિવિટી ગ્રોથ છેલ્લા એક દાયકાથી માત્ર 1% ની આસપાસ અટવાયેલો છે. FIBAC 2026 કોન્ફરન્સમાં રજૂ થયેલા રિપોર્ટ 'Winning in the AI Era' મુજબ, 'Agentic AI' આ સમસ્યાનો રામબાણ ઈલાજ બની શકે છે. સામાન્ય AI માત્ર સવાલોના જવાબ આપે છે, પરંતુ આ નવા સિસ્ટમ્સ સ્વાયત્ત રીતે કામ કરી શકે છે, જે ઓપરેશનલ ખર્ચમાં 40% થી 60% નો ઘટાડો લાવી શકે છે.
નવા ગ્રાહકો માટે ક્રેડિટના નવા દ્વાર
AI-નેટિવ બેંકિંગ માત્ર ખર્ચ ઘટાડવા પૂરતું સીમિત નથી, તે વિકાસનું નવું એન્જિન સાબિત થશે. રિપોર્ટ મુજબ, આ ટેકનોલોજીથી 40 કરોડ એવા લોકોને ફોર્મલ ક્રેડિટ સિસ્ટમમાં લાવી શકાશે જેઓ અત્યાર સુધી બેંકિંગ સુવિધાઓથી વંચિત હતા. GST ફાઇલિંગ અને બિહેવિયરલ ટ્રાન્ઝેક્શન ડેટાના ઉપયોગથી બેંકો એવા ગ્રાહકોને પણ લોન આપી શકશે જેમની પાસે કોઈ ટ્રેડિશનલ ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી નથી. આ ઉપરાંત, AI-આધારિત અંડરરાઈટિંગ અને કલેક્શન પ્રોસેસથી ક્રોસ-સેલિંગમાં 10% થી 20% નો વધારો થવાની શક્યતા છે.
રોકાણકારો માટે જોખમ અને પડકારો
જોકે, આ સિક્કાની બીજી બાજુ પણ છે. રિપોર્ટ જણાવે છે કે 90% નાણાકીય નેતાઓએ AI વ્યૂહરચના શરૂ તો કરી છે, પરંતુ માત્ર 10% જ તેને સમગ્ર સંસ્થામાં સફળતાપૂર્વક લાગુ કરી શક્યા છે. રોકાણકારો માટે આ વ્યૂહરચના અને અમલીકરણ વચ્ચેનું અંતર મોટું જોખમ છે. ડેટા રેડીનેસ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સ્કેલિંગમાં સૌથી મોટા અવરોધ છે. વધુમાં, 60% એક્ઝિક્યુટિવ્સે ફ્રોડ અને સાયબર સિક્યુરિટીને સૌથી મોટો ખતરો ગણાવ્યો છે. બેંકોએ ટેકનોલોજી પાછળ મોટો ખર્ચ કરવો પડશે, અને જો ગવર્નન્સમાં થોડી પણ ચૂક થાય, તો તે નિયમનકારી તપાસ (Regulatory Scrutiny) અથવા નાણાકીય નુકસાનનું કારણ બની શકે છે.