બેન્કિંગ સેક્ટરનો રેકોર્ડ પ્રોફિટ: ₹4 લાખ કરોડને પાર, પણ ક્રેડિટ ગ્રોથ પર સંકટના વાદળો?

રેકોર્ડ નફા પાછળની નબળાઈ

ભલે બેન્કિંગ સેક્ટરે ₹4 લાખ કરોડનો કુલ નફો કર્યો હોય, પણ વાસ્તવિક ચિત્ર થોડું અલગ છે. આ નફાનો મોટો ભાગ, એટલે કે 50% થી વધુ, ફક્ત ત્રણ મોટી બેન્કો – સ્ટેટ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI), HDFC બેન્ક અને ICICI બેન્ક – દ્વારા કમાવવામાં આવ્યો છે. આ દર્શાવે છે કે નાની બેન્કો સ્પર્ધાત્મક માર્જિન જાળવી રાખવા માટે સંઘર્ષ કરી રહી છે.

આ પરિસ્થિતિ ત્યારે સર્જાઈ છે જ્યારે સરકારી બોન્ડ યીલ્ડ (Government Bond Yields) માં 45 બેસિસ પોઈન્ટનો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, જેના કારણે નાણાકીય વર્ષના છેલ્લા ક્વાર્ટરમાં ટ્રેડિંગ ગેઇન્સ (Trading Gains) પર અસર થઈ હતી.

ગ્રોથમાં અસમાનતા

બેન્કોના બેલેન્સ શીટ (Balance Sheet) તપાસતા ડિપોઝિટ (Deposit) અને ક્રેડિટ (Credit) વચ્ચે મોટો તફાવત જોવા મળે છે. પબ્લિક સેક્ટરની બેન્કોએ પ્રાઈવેટ બેન્કો કરતાં વધુ, એટલે કે 16% એડવાન્સિસ (Advances) માં વૃદ્ધિ કરી, પરંતુ ડિપોઝિટ ગ્રોથમાં તેઓ પાછળ રહી ગઈ. આ લિક્વિડિટી (Liquidity) ની અછત ભવિષ્યમાં બેન્કોને ડિપોઝિટ પર વ્યાજ દર વધારવા મજબૂર કરી શકે છે, જેનાથી નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (Net Interest Margin) પર દબાણ આવશે.

રૂપી (Rupee) ને સ્થિર કરવા માટે લાદવામાં આવેલા નિયમનકારી નિયંત્રણોએ (Regulatory Caps) નોન-ઇન્ટરેસ્ટ ઇન્કમ (Non-Interest Income) પર પણ અસર કરી છે.

ભવિષ્યના જોખમો

SBI ના ચેરમેન એસ.સી. સેટી (S C Setty) ના જણાવ્યા મુજબ, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલું સંકટ મોંઘવારી (Inflation) વધારી શકે છે અને GDP ગ્રોથ (GDP Growth) ઘટાડી શકે છે. આથી, FY27 માટે અંદાજિત 13% થી 15% ક્રેડિટ ગ્રોથ એક રક્ષણાત્મક વલણ દર્શાવે છે.

જો અર્થતંત્ર ધીમું પડે, તો નોન-પર્ફોર્મિંગ એસેટ્સ (NPAs) વધવાનું જોખમ રહેલું છે. હાલમાં બેન્કિંગ સેક્ટરનું વેલ્યુએશન (Valuation) એવું છે કે જો ક્રેડિટ કોસ્ટ (Credit Cost) સામાન્ય સ્તર કરતાં વધે, તો રોકાણકારો માટે વધુ પડતી જગ્યા નથી.

આગામી સમય

બજારના નિષ્ણાતો FY27 માટે અપેક્ષાઓ બદલી રહ્યા છે. બેન્કિંગ સેક્ટર, ખાસ કરીને રિટેલ લેન્ડિંગ (Retail Lending) પર નિર્ભરતા, વધતા વ્યાજ દરોને કારણે દબાણ હેઠળ આવી શકે છે. જેમ જેમ લિક્વિડિટી સામાન્ય થશે, મોટી અને મધ્યમ કદની બેન્કો વચ્ચેનો તફાવત વધશે, અને CASA રેશિયો (Current Account Savings Account Ratio) વધુ સારું ધરાવતી બેન્કોને ફાયદો થશે. ભવિષ્યમાં, બેન્કોની યીલ્ડ સ્પ્રેડ (Yield Spread) મેનેજ કરવાની ક્ષમતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત રહેશે.