ભારતીય બેન્કિંગ સેક્ટરમાં પ્રથમ છ મહિનામાં ક્રેડિટ ગ્રોથ **૧૯.૪%** ની ઝડપે વધ્યો છે, જ્યારે ડિપોઝિટ વૃદ્ધિ માત્ર **૧૭.૮%** રહી છે. RBI ના તાજેતરના રેપો રેટ વધારા બાદ હવે બેંકો પર ડિપોઝિટ રેટ વધારવાનું દબાણ વધી શકે છે.
વધતી લોન અને ધીમી થાપણો વચ્ચેનું અંતર
ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં બેન્કિંગ ક્ષેત્રમાં મોટો તફાવત જોવા મળ્યો છે. ૩૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધીમાં બેંક ક્રેડિટ ૧૯.૪% વધીને કુલ ₹૨૨૯.૯ લાખ કરોડ થી ઉપર પહોંચી છે. તેની સામે ડિપોઝિટ વૃદ્ધિ માત્ર ૧૭.૮% સાથે ₹૨૮૪ લાખ કરોડ રહી છે. આ ગાળામાં બેંકોનો ક્રેડિટ-ટુ-ડિપોઝિટ (CD) રેશિયો ૮૧% પર પહોંચી ગયો છે, જે સ્પષ્ટ કરે છે કે બેંકો થાપણો આવવાની ઝડપ કરતા વધુ ઝડપથી ધિરાણ કરી રહી છે.
RBI ની પોલિસી અને માર્જિન પર જોખમ
૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ રેપો રેટમાં ૨૫ બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને ૫.૫૦% કર્યો છે. આ 'કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગ' (calibrated tightening) પોલિસીને કારણે બેંકો માટે ભંડોળ મેળવવું મોંઘું બનશે. રોકાણકારો માટે આ ચિંતાનો વિષય છે, કારણ કે વધતા ખર્ચને કારણે બેંકોના નેટ ઈન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIMs) પર દબાણ આવી શકે છે.
લિક્વિડિટીનું શું થશે?
અત્યાર સુધી Foreign Currency Non-Resident (FCNR) સ્કીમ દ્વારા આવેલા $૧૩૩ અબજ થી વધુના ભંડોળે સિસ્ટમને ટેકો આપ્યો હતો. જોકે, વર્ષના અંત સુધીમાં આ વધારાની લિક્વિડિટી ઘટવાની શક્યતા છે. પરિણામે, બેંકોએ હવે થાપણો આકર્ષવા માટે આક્રમક રીતે વ્યાજ દરો વધારવા પડી શકે છે, જે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ અને સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ ધારકો માટે સારા સમાચાર હોઈ શકે છે પરંતુ બેંકોની નફાકારકતા માટે પડકારજનક છે.
હવે રોકાણકારોની નજર એ વાત પર છે કે બેંકો પોતાની લોન ક્વોલિટી (ECL framework) જાળવીને કેવી રીતે આ વ્યાજ દરના બદલાતા માહોલનો સામનો કરે છે.