ભારતના સિક્યુરિટાઈઝેશન માર્કેટમાં નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ના પ્રથમ છ મહિનામાં **૪૨%** નો તોફાની ઉછાળો નોંધાયો છે અને વોલ્યુમ **₹૧.૪૭ લાખ કરોડ**ના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. ગોલ્ડ અને વ્હીકલ લોનની માંગને કારણે NBFCs આ રસ્તે લિક્વિડિટી મેળવી રહી છે.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ના પ્રથમ છ મહિનામાં સિક્યુરિટાઈઝેશન માર્કેટે ઐતિહાસિક તેજી નોંધાવી છે. ગત વર્ષના સમાન ગાળાની સરખામણીમાં આ વોલ્યુમમાં ૪૨% નો મોટો વધારો જોવા મળ્યો છે. ખાસ કરીને NBFCs પોતાના કેશ ફ્લો અને લોન પોર્ટફોલિયોને મેનેજ કરવા માટે આ પદ્ધતિનો મોટા પાયે ઉપયોગ કરી રહી છે.
આ પ્રક્રિયા કેવી રીતે કામ કરે છે?
રોકાણકારો માટે આ સમજવું જરૂરી છે કે સિક્યુરિટાઈઝેશન એટલે શું? જ્યારે કોઈ NBFC પોતાની પાસે રહેલી વ્હીકલ લોન કે પર્સનલ લોનનું બંડલ બનાવે છે અને તેને બેન્કો કે અન્ય રોકાણકારોને વેચે છે, ત્યારે તેને ત્વરિત રોકડ મળે છે. આ ફંડનો ઉપયોગ કંપનીઓ નવી લોન આપવા માટે કરે છે, જેનાથી તેમની બેલેન્સ શીટ મજબૂત રહે છે અને વ્યવસાયમાં સતત ગ્રોથ જળવાઈ રહે છે.
તેજી પાછળના મુખ્ય કારણો
આ વોલ્યુમ વધારવામાં મુખ્ય બે સેક્ટરનું યોગદાન છે: ગોલ્ડ લોન અને વ્હીકલ લોન. ગોલ્ડ લોન સિક્યુરિટાઈઝેશનમાં ગત વર્ષ કરતા ૧.૫ ગણો ઉછાળો આવ્યો છે, જ્યારે વ્હીકલ લોન સેક્ટરમાં પણ મજબૂત રિકવરી જોવા મળી છે. માત્ર બીજા ક્વાર્ટરમાં કુલ સિક્યુરિટાઈઝેશન વોલ્યુમમાં વ્હીકલ લોનનો હિસ્સો ૧/૩ એટલે કે ૩૩% રહ્યો છે. આ ઉપરાંત મોર્ગેજ, માઈક્રો-લોન અને નાના ઉદ્યોગોના ફાઇનાન્સિંગે પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
NBFCs દેશના કુલ સિક્યુરિટાઈઝેશન ઈશ્યુમાં લગભગ ૯૫% હિસ્સો ધરાવે છે. જો માર્કેટમાં લિક્વિડિટીની સ્થિતિ ટાઈટ થાય અથવા વ્યાજ દરોમાં અસ્થિરતા આવે, તો આ પ્રક્રિયા સામે પડકારો આવી શકે છે. રોકાણકારોએ ખાસ કરીને NBFCs ના ફંડિંગ ખર્ચ પર નજર રાખવી જોઈએ. જો ફંડિંગ ખર્ચ વધશે, તો તેની સીધી અસર કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર પડી શકે છે.
આગળનો અંદાજ
ICRA ના જણાવ્યા અનુસાર, ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં કુલ સિક્યુરિટાઈઝેશન વોલ્યુમ ₹૨.૬ લાખ કરોડ થી ₹૨.૭ લાખ કરોડ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. આગામી સમયમાં વ્યાજ દરોની વધઘટ અને લોન પોર્ટફોલિયોની ક્વોલિટી આ આંકડાને પ્રભાવિત કરનાર મુખ્ય ફેક્ટર રહેશે.