Department of Financial Services દ્વારા તમામ બેન્કોને AI ટૂલ્સના ટેસ્ટિંગ માટે સેન્ડબોક્સ (Sandboxes) વાપરવા સૂચના આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણયનો હેતુ ખર્ચ ઘટાડવા અને સાયબર સુરક્ષા વધારવાનો છે.
AI ના વધતા વ્યાપ વચ્ચે સરકારની સાવચેતી
ભારતની નાણાકીય સિસ્ટમને સુરક્ષિત બનાવવા માટે સરકાર હવે એક્શન મોડમાં છે. 31 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ Department of Financial Services એ તમામ નાણાકીય સંસ્થાઓને તાકીદ કરી છે કે તેઓ કોઈપણ AI ટૂલ પબ્લિકમાં લોન્ચ કરતા પહેલા તેના માટે નિર્ધારિત રેગ્યુલેટરી સેન્ડબોક્સમાં તેનું કડક પરીક્ષણ કરે. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ટેક્નોલોજીકલ ઈનોવેશનની સાથે લાંબા ગાળાની નાણાકીય સ્થિરતા જાળવી રાખવાનો છે.
સ્વદેશી AI મોડલ્સ પર ભાર
વર્તમાન સમયમાં ભારતીય સંસ્થાઓ મોંઘા ગ્લોબલ AI મોડલ્સ પર નિર્ભર છે, જે ઘણીવાર ભારતીય બજારની જરૂરિયાતો મુજબ નથી હોતા. સરકાર હવે UPI અને Aadhaar જેવી ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે સુસંગત હોય તેવા સ્વદેશી AI મોડલ્સ તૈયાર કરવા પર ભાર આપી રહી છે, જેથી વિદેશી સોફ્ટવેર પાછળનો ખર્ચ ઘટાડી શકાય.
આ મુખ્ય જોખમો પર નિયમનકારોની નજર
રેગ્યુલેટર્સ માટે સૌથી મોટું ચિંતાનું કારણ 'બ્લેક-બોક્સ' AI છે. ઘણીવાર AI સિસ્ટમ ડેટામાં ખામી હોવાને કારણે લોન રિજેક્ટ કરી દે છે, પરંતુ તે પાછળનું ચોક્કસ કારણ સમજાવવામાં નિષ્ફળ રહે છે. આ 'Algorithmic Bias' ને રોકવા માટે સેન્ડબોક્સ મેન્ડેટરી કરવામાં આવ્યા છે.
સુરક્ષા માટે નવા ફ્રેમવર્ક
સાયબર હુમલાઓ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે સરકાર FREE-AI ફ્રેમવર્ક લાગુ કરી રહી છે, જેમાં બોર્ડ લેવલની જવાબદારી અને પારદર્શિતા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, SEBI એ IT Resilience Index રજૂ કર્યો છે, જેથી કોઈપણ ડિજિટલ અવરોધ સામે માર્કેટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર રહે.
વેન્ડર કોન્સન્ટ્રેશનનું જોખમ
રેગ્યુલેટર્સ હવે એ વાત પર પણ ભાર આપી રહ્યા છે કે બેન્કો માત્ર એક કે બે જ થર્ડ-પાર્ટી AI પ્રોવાઈડર્સ પર નિર્ભર ન રહે. જો કોઈ એક વેન્ડરની સિસ્ટમમાં ખામી સર્જાય, તો આખી બેન્કિંગ સેક્ટર ક્રેશ થવાનું જોખમ રહેલું છે. હવે રોકાણકારોએ જોવું રહ્યું કે બેન્કો આ નવી ગાઈડલાઈન્સ અને રિસ્ક મેનેજમેન્ટ પોલિસીને કેટલી ઝડપથી અપનાવે છે.