ભારત સરકારે મોરેશિયસ સાથેની ટેક્સ સંધિમાં 'Principal Purpose Test' (PPT) નો નિયમ સત્તાવાર રીતે લાગુ કરી દીધો છે, જે **10 ઓગસ્ટ, 2026** થી અમલમાં છે. હવે જો કોઈ રોકાણ માત્ર ટેક્સ બચાવવાના હેતુથી કરવામાં આવ્યું હશે, તો અધિકારીઓ તેના ટેક્સ બેનિફિટ્સ રદ કરી શકશે.
ભારત સરકારે મોરેશિયસ સાથેના Double Taxation Avoidance Agreement (DTAA) માં સુધારો કરીને Principal Purpose Test (PPT) નો અમલ શરૂ કર્યો છે. 13 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજ જાહેર થયેલ આ ફેરફાર પાછળનો મુખ્ય હેતુ વિદેશી રોકાણના માળખામાં પારદર્શિતા લાવવાનો છે, જેનો ઉપયોગ અગાઉ ઘણા Foreign Portfolio Investors (FPIs), Private Equity (PE) અને Venture Capital (VC) ફંડ્સ દ્વારા ભારતમાં મૂડી લાવવા માટે કરવામાં આવતો હતો.
Principal Purpose Test કેવી રીતે કામ કરશે?
આ એક ગ્લોબલ સ્ટાન્ડર્ડ છે. હવે માત્ર Tax Residency Certificate (TRC) કે Form 10F હોવું પૂરતું નથી. ટેક્સ વિભાગ હવે કંપની કે એન્ટિટીના માળખાની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરશે. જો ટેક્સ અધિકારીઓને લાગશે કે વ્યવહારનો મુખ્ય હેતુ માત્ર ટેક્સમાં રાહત મેળવવાનો હતો, તો સંધિના લાભો તાત્કાલિક અસરથી નકારી દેવામાં આવશે. ટૂંકમાં, હવે 'ફોર્મ' કરતા 'સબસ્ટન્સ' એટલે કે વ્યવસાયના વાસ્તવિક હેતુને વધુ મહત્વ આપવામાં આવશે.
રોકાણકારો માટે જોખમ અને રાહત
આ નિયમથી જટિલ ટેક્સ સ્ટ્રક્ચર બનાવતી કંપનીઓ માટે મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. જો કોઈ વ્યવહાર ટેક્સ-ડ્રિવન ગણાશે તો ભારે ટેક્સ ડિમાન્ડ આવી શકે છે. જોકે, રોકાણકારો માટે એક મોટી રાહત એ છે કે 1 એપ્રિલ, 2017 પહેલા કરવામાં આવેલા રોકાણોને 'Grandfathering' હેઠળ સુરક્ષિત રાખવામાં આવ્યા છે. પરંતુ ત્યારબાદના તમામ રોકાણોએ આ નવા કડક માપદંડોને અનુસરવું પડશે.
ગ્લોબલ સ્ટાન્ડર્ડ તરફ ભારતનું ડગલું
આ ફેરફાર સાથે ભારતે 'ટ્રીટી શોપિંગ' જેવી પ્રથાઓ પર લગામ કસવાનું શરૂ કર્યું છે, જે દેશના General Anti-Avoidance Rules (GAAR) ની નીતિ સાથે સુસંગત છે. હવે ફંડ મેનેજરો અને હોલ્ડિંગ કંપનીઓએ તેમના રોકાણના માળખામાં વાણિજ્યિક તર્ક (Commercial Rationale) સાબિત કરવા માટે તૈયાર રહેવું પડશે.