ભારતમાં ગોલ્ડ લોન માર્કેટમાં તોફાની તેજી જોવા મળી છે. જુલાઈ **2026** સુધીમાં આ માર્કેટ વધીને **₹5.52 લાખ કરોડ** પર પહોંચ્યું છે, કારણ કે બેંકો અનસિક્યોર્ડ લોન છોડીને હવે સુરક્ષિત ગોલ્ડ લોન પર વધુ ધ્યાન આપી રહી છે.
ભારતીય ગોલ્ડ લોન માર્કેટમાં છેલ્લા બે વર્ષમાં અભૂતપૂર્વ પરિવર્તન આવ્યું છે. જુલાઈ 2024માં જે આંકડો ₹1.24 લાખ કરોડ હતો, તે જુલાઈ 2026 સુધીમાં 4.4 ગણો વધીને ₹5.52 લાખ કરોડ થયો છે. હવે ગોલ્ડ લોન કુલ પર્સનલ ક્રેડિટ પૂલમાં 7.7% હિસ્સો ધરાવે છે, જે પહેલા માત્ર 2.2% હતો.
બેંકોની રણનીતિમાં ફેરફાર
બેંકો હવે પર્સનલ લોન અને ક્રેડિટ કાર્ડ જેવી અનસિક્યોર્ડ લોનમાં રહેલા ડિફોલ્ટના જોખમને કારણે સાવધ થઈ ગઈ છે. ગોલ્ડ લોન સુરક્ષિત હોવાથી બેંકો માટે તે આકર્ષક વિકલ્પ બની રહ્યો છે. જો લોન લેનાર પેમેન્ટ ન કરી શકે, તો બેંકો માટે ગીરો મુકેલા સોનામાંથી રિકવરી કરવી વધુ સરળ રહે છે.
રેગ્યુલેટરી સપોર્ટ અને સોનાના ભાવ
આ વૃદ્ધિ પાછળ બે મુખ્ય કારણો છે:
- RBI ના નિયમો: RBI ના વર્તમાન નિયમ મુજબ, ₹2.5 લાખ સુધીની નાની લોન માટે સોનાની કિંમતના 85% સુધીની લોન મળી શકે છે, જે ગ્રાહકો માટે સરળ છે.
- સોનાના આસમાની ભાવ: સોનાના ભાવ હાલમાં ₹1.52 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ ની નજીક ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે, જેના કારણે ગ્રાહકોની લોન લેવાની ક્ષમતા વધી ગઈ છે.
વધતા જોખમો અને રોકાણકારો માટે ચેતવણી
જોકે દક્ષિણ ભારતમાં 70% લોનનું માર્કેટ કેન્દ્રિત છે, પરંતુ હવે ઉત્તર અને પૂર્વ ભારતમાં પણ ગોલ્ડ લોન ઝડપથી લોકપ્રિય થઈ રહી છે. રોકાણકારોએ એક વાત સમજવી જરૂરી છે કે જો સોનાના ભાવમાં મોટો કડાકો આવે, તો 'લોન-ટુ-વેલ્યુ' રેશિયો ખોરવાઈ શકે છે, જેના કારણે બેંકોને મુશ્કેલી પડી શકે છે.
આ ઉપરાંત, Muthoot Finance અને Manappuram Finance જેવી NBFC કંપનીઓ હવે કોમર્શિયલ બેંકો સાથે સીધી સ્પર્ધા કરી રહી છે. આ વધતી સ્પર્ધાના કારણે સ્પેશિયલાઈઝ્ડ ગોલ્ડ લેન્ડર્સના માર્જિન પર દબાણ આવવાની શક્યતા છે.