ભારત સરકારે UPI મર્ચન્ટ ફી લાગુ કરવાનો નિર્ણય હાલ પુરતો મોકૂફ રાખ્યો છે. દિવાળીની સિઝનને ધ્યાનમાં રાખીને ડિજિટલ પેમેન્ટને અત્યારે ફ્રી રાખવામાં આવ્યું છે, જે વેપારીઓ માટે મોટી રાહત છે.
શું છે સરકારી નિર્ણય?
ભારત સરકારે મોટા UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવાની યોજનાને દિવાળીનો તહેવાર પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી મુલતવી રાખી છે. આ નિર્ણયનો અર્થ એ છે કે તહેવારોના સમયમાં ગ્રાહકો અને વેપારીઓ માટે UPI પેમેન્ટ સંપૂર્ણપણે ફ્રી રહેશે. પ્રસ્તાવિત પ્લાન મુજબ, જે વેપારીઓનું માસિક UPI રિસીપ્ટ ₹1 લાખ થી વધુ હોય, તેમના માટે ₹2,000 થી વધુના ટ્રાન્ઝેક્શન પર ફી લેવાનું આયોજન હતું. જોકે, પર્સન-ટુ-પર્સન ટ્રાન્સફર હંમેશની જેમ ફ્રી રહેશે.
આટલો મોટો ખર્ચ કોણ ઉઠાવે છે?
UPI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ વાર્ષિક અંદાજે ₹20,000 કરોડ જેટલો જંગી ખર્ચ થાય છે. અત્યારે વેપારીઓ પાસેથી કોઈ ચાર્જ ન લેવાતો હોવાથી, આ નેટવર્કને જાળવી રાખવાનું ભારણ મુખ્યત્વે બેંકો અને પ્રાઇવેટ ફિનટેક કંપનીઓ પર આવે છે. કોઈ સીધી આવક વગર લાખો ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસ કરવાથી આ કંપનીઓના માર્જિન પર દબાણ વધ્યું છે.
ફિનટેક સેક્ટર સામેના પડકારો
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો લાંબા સમય સુધી 'ઝીરો-MDR' મોડલ ચાલુ રહેશે, તો ફિનટેક એપ્સ માટે નવી ટેકનોલોજી અને સુરક્ષામાં રોકાણ કરવું મુશ્કેલ બનશે. બ્રાઝિલની 'Pix' સિસ્ટમ જેવી વૈશ્વિક મોડલ્સમાં પણ પેમેન્ટ ફી લેવામાં આવે છે, જેથી સિસ્ટમ ટકાઉ રહે. ભારતીય બજારમાં હવે તહેવારો પછી સરકાર કયો માર્ગ અપનાવે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. રોકાણકારો માટે આગામી સમયમાં મોટી ફિનટેક કંપનીઓના મેનેજમેન્ટની કોમેન્ટરી અને રેગ્યુલેટરી અપડેટ્સ પર નજર રાખવી ખૂબ જ મહત્વની બની રહેશે.