મજબૂત ગ્રાહક માંગ વચ્ચે ભારતમાં ક્રેડિટ કાર્ડ ખર્ચમાં ૧૩.૫% નો વધારો

૧. સીમલેસ લિંક
ક્રેડિટ કાર્ડ ખર્ચની આ મજબૂત કામગીરી ભારતમાં મજબૂત ગ્રાહક માંગનો વ્યાપક ટ્રેન્ડ દર્શાવે છે, ભલે આર્થિક સૂચકાંકો સતત વૃદ્ધિ તરફ ઈશારો કરી રહ્યા હોય. ચુકવણીની પસંદગીઓમાં ફેરફાર, જ્યાં ક્રેડિટ કાર્ડ્સ ઉચ્ચ-મૂલ્યના વ્યવહારો અને ઓનલાઈન ખરીદીનો મોટો હિસ્સો મેળવી રહ્યા છે, તે એક પરિપક્વ નાણાકીય ઇકોસિસ્ટમનો સંકેત આપે છે. બેંકો વ્યૂહાત્મક ગ્રાહક સંપાદન અને મૂલ્ય-આધારિત જોડાણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને અનુકૂલન કરી રહી છે.

મુખ્ય ઉત્પ્રેરક: ખર્ચનો વેગ

નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ ના એપ્રિલ-ડિસેમ્બર સમયગાળા દરમિયાન ક્રેડિટ કાર્ડ ખર્ચ વાર્ષિક ૧૩.૫૭% વધીને રૂ. ૧૭.૬૫ લાખ કરોડ થયો, જે પાછલા વર્ષના રૂ. ૧૫.૫૪ લાખ કરોડ કરતાં નોંધપાત્ર વધારો છે. આ ઉપરનો ટ્રેન્ડ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ માં ખાસ કરીને વધ્યો, જ્યાં ખર્ચ વાર્ષિક ૯.૦૪% વધીને રૂ. ૨.૦૫ લાખ કરોડ થયો, જે ૨૦૨૫ માં રૂ. ૨ લાખ કરોડની મર્યાદાને પાર કરવાનો ચોથો પ્રસંગ હતો. સિસ્ટમમાં સક્રિય ક્રેડિટ કાર્ડની કુલ સંખ્યા ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના અંત સુધીમાં વાર્ષિક ૭.૧૪% વધીને ૧૧૫.૭૮ મિલિયન થઈ [cite: Original News].

વિશ્લેષણાત્મક ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ: ક્ષેત્રીય ફેરફારો અને જારીકર્તાઓની કામગીરી

ક્રેડિટ કાર્ડ વિભાગની મજબૂતાઈ ઘણા પરિબળોના સંયોજનને આભારી છે, જેમાં બેંકો દ્વારા ઉચ્ચ-મૂલ્ય, ઓછી-ડિફોલ્ટ ગ્રાહકો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટેના વ્યૂહાત્મક ગોઠવણો, પાછલા વર્ષના જારી કરવાના પુન:કેલિબ્રેશનથી એક પરિવર્તન શામેલ છે. CareEdge Ratings ના સૌરભ ભલેરાવે નોંધ્યું કે ઓક્ટોબર પછી GST માં થયેલી રાહત અને ચાલુ તહેવારોના ખર્ચાઓએ આ સુધારેલી કામગીરીમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપ્યો [cite: Original News]. તે જ સમયે, પોઈન્ટ-ઓફ-સેલ (PoS) વ્યવહારો એપ્રિલ-ડિસેમ્બર FY26 સમયગાળા દરમિયાન વાર્ષિક ૧૨.૦૧% વધીને રૂ. ૬.૬૩ લાખ કરોડ થયા, જ્યારે ઈ-કોમર્સ ખર્ચ ૧૪.૩૮% વધીને રૂ. ૧૧.૦૩ લાખ કરોડ થયો [cite: Original News].

મુખ્ય ક્રેડિટ કાર્ડ જારીકર્તાઓએ પણ અનુરૂપ વૃદ્ધિ નોંધાવી છે. HDFC બેંકનો ક્રેડિટ કાર્ડ ખર્ચ ડિસેમ્બરમાં પાછલા વર્ષ કરતાં વધીને રૂ. ૫૭,૨૩૫.૫૦ કરોડ થયો. SBI કાર્ડ્સે ખર્ચમાં ૪૧.૪% ની નોંધપાત્ર વાર્ષિક વૃદ્ધિ નોંધાવી, જે રૂ. ૩૯,૮૯૨.૮૫ કરોડ સુધી પહોંચી. ICICI બેંકે ૫.૩% નો વધારો જોયો જે રૂ. ૩૬,૮૭૧.૪૬ કરોડ રહ્યો, અને Axis બેંકે ૭.૧૩% નો વધારો નોંધાવ્યો જે રૂ. ૨૩,૧૮૧.૭૨ કરોડ હતો [cite: Original News].

૨૦૧૯ અને ૨૦૨૪ ની વચ્ચે ક્રેડિટ કાર્ડ વ્યવહારોના વોલ્યુમમાં બમણો અને મૂલ્યમાં લગભગ ત્રણ ગણો વધારો થયો છે, જ્યારે ડેબિટ કાર્ડ વ્યવહારો આ જ સમયગાળામાં વોલ્યુમ અને મૂલ્ય બંનેમાં ઘટ્યા છે, ત્યારે આ વૃદ્ધિ થઈ રહી છે. ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ ઓનલાઈન ખરીદી અને ક્રેડિટ એક્સેસ માટે વધી રહ્યો છે, જ્યાં ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકો બાકી ક્રેડિટ કાર્ડ બજાર હિસ્સા પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે. UPI-લિંક્ડ ક્રેડિટ કાર્ડ્સનો ઉદય અને RuPay નો વધતો હિસ્સો ગ્રાહક વર્તણૂકના વિકસતા જતા સ્વરૂપને પણ પ્રકાશિત કરે છે, જે રોજિંદા ડિજિટલ વ્યવહારોમાં ક્રેડિટને સંકલિત કરી રહ્યું છે.

ભારતીય અર્થતંત્ર FY 2025-26 માટે ૭.૫% થી ૭.૮% ની વચ્ચે વિસ્તરણ સૂચવે છે, મજબૂત વૃદ્ધિની અપેક્ષા છે. આ આર્થિક આશાવાદ ગ્રાહક ભાવનામાં પ્રતિબિંબિત થાય છે, જેમાં નોંધપાત્ર સંખ્યામાં પરિવારો આગામી મહિનાઓમાં વધુ ખર્ચ કરવાની અપેક્ષા રાખે છે. ક્રેડિટ કાર્ડ જારીકર્તાઓ સહિત નાણાકીય ક્ષેત્ર, આ માંગથી લાભ મેળવી રહ્યું છે, જોકે નિયમનકારી ફેરફારો, જેમ કે અસુરક્ષિત લોન માટે જોખમ વેઇટિંગમાં ફેરફાર, ધિરાણકર્તાઓ પાસેથી એક માપાંકિત અભિગમ માટે પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે.

ભવિષ્યનો દૃષ્ટિકોણ: સ્થિર વેગ

IDBI Capital ના વિશ્લેષકો અપેક્ષા રાખે છે કે તહેવારોના બાકી રહેલા માંગ અને સ્થિર વપરાશના વલણો દ્વારા સમર્થિત ખર્ચનો વેગ સ્થિર રહેશે. વાર્ષિક વૃદ્ધિ મધ્યમ હોઈ શકે છે, પરંતુ સુધરતું વોલ્યુમ અને સતત કાર્ડ ઉમેરાઓ અંતર્ગત માંગ દર્શાવે છે. બેંકો પાસેથી માપાંકિત વૃદ્ધિ, ફી આવક નિર્માણ અને આક્રમક ગ્રાહક સંપાદન કરતાં કાર્ડ સક્રિયકરણને પ્રાધાન્ય આપવાની અપેક્ષા છે, જેમાં ઉચ્ચ-મૂલ્ય, ઓછી-ડિફોલ્ટ ગ્રાહક વિભાગો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે [cite: Original News]. ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ સુધીમાં HDFC બેંક ૨૫.૭૯ મિલિયન કાર્ડ્સ સાથે કાર્ડ જારી કરવામાં અગ્રણી છે, ત્યારબાદ SBI કાર્ડ (૨૧.૮૧ મિલિયન), ICICI બેંક (૧૮.૬૫ મિલિયન), અને Axis બેંક (૧૫.૬૫ મિલિયન) છે [cite: Original News]. આ અગ્રણી બેંકોનું બજાર મૂડીકરણ Axis બેંકના ₹૩.૯૧ ટ્રિલિયન થી લઈને HDFC બેંકના ₹૧૪.૨૫ ટ્રિલિયન કરતાં વધુ સુધી છે, જેમાં P/E ગુણોત્તર ૧૫x અને ૩૮x ની વચ્ચે બદલાય છે, જે વિવિધ મૂલ્યાંકનોને પ્રતિબિંબિત કરે છે.