સપ્ટેમ્બરમાં ભારતમાં ક્રેડિટ કાર્ડ સ્પેન્ડિંગમાં વર્ષના આધારે **5.9%** નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જે ઘટીને **₹2.04 લાખ કરોડ** થયું છે. ફેસ્ટિવ સીઝન મોડી શરૂ થવી અને નાના ટ્રાન્ઝેક્શનમાં વધારો થવો તેનું મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.
વર્ષ 2021 ના ફેબ્રુઆરી બાદ પહેલીવાર ભારતમાં ક્રેડિટ કાર્ડના વપરાશમાં ઘટાડો નોંધાયો છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના ડેટા મુજબ, સપ્ટેમ્બરમાં કુલ ખર્ચ 5.9% ઘટીને ₹2.04 લાખ કરોડ રહ્યો છે. આ ઘટાડાનું મુખ્ય કારણ તહેવારોની ખરીદીમાં આવેલો બદલાવ છે. ગયા વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં જ મોટાભાગની ફેસ્ટિવ સેલ અને ખરીદી થઈ ગઈ હતી, જેના કારણે બેઝ ઈફેક્ટ ઊંચી હતી. આ વર્ષે મોટાભાગના તહેવારોની ખરીદી ઓક્ટોબરમાં શિફ્ટ થઈ છે.
બદલાતી ટ્રાન્ઝેક્શન પેટર્ન
ગ્રાહકોની કાર્ડ વાપરવાની આદતોમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. ટ્રાન્ઝેક્શનની સંખ્યા 23.2% વધીને 61 કરોડ થઈ છે, પરંતુ સરેરાશ ટિકિટ સાઈઝ 23.6% ઘટીને ₹3,343 થઈ છે. આ સાબિત કરે છે કે ગ્રાહકો હવે મોટી ખરીદીને બદલે નાના અને દૈનિક વ્યવહારો માટે ક્રેડિટ કાર્ડનો વધુ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આ ટ્રેન્ડ પાછળ ક્રેડિટ કાર્ડનું UPI સાથેનું જોડાણ મુખ્ય કારણ છે. ખાસ કરીને ઓનલાઈન ક્રેડિટ કાર્ડ ખર્ચ 12.5% ઘટીને ₹1.26 લાખ કરોડ રહ્યો છે, જ્યારે પોઈન્ટ-ઓફ-સેલ (PoS) ટ્રાન્ઝેક્શનમાં 7.2% નો વધારો થયો છે.
બેન્કિંગ સેક્ટર અને માર્કેટ શેર
માર્કેટ શેરની વાત કરીએ તો, પ્રાઈવેટ બેન્કોએ તેમનો હિસ્સો વધારીને 73.78% કર્યો છે. જેમાં HDFC Bank એ શાનદાર દેખાવ કરતા પોતાનો માર્કેટ શેર 165 બેસિસ પોઈન્ટ વધારીને 31.94% કર્યો છે. આની સામે ICICI Bank, Axis Bank અને SBI Cards ના માર્કેટ શેરમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
કેરએજ રેટિંગ્સ (CareEdge Ratings) ના એનાલિસ્ટ્સનું માનવું છે કે ફેસ્ટિવ સીઝન દરમિયાન ખર્ચ ફરી વધીને ₹2.28 થી ₹2.38 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે નાના અને વારંવાર થતા ટ્રાન્ઝેક્શનનો આ ટ્રેન્ડ બેન્કોની પ્રોફિટેબિલિટી પર શું અસર કરે છે.