ભારતીય બેંકિંગ સિસ્ટમમાં સરપ્લસ કેશ એટલે કે વધારાની તરલતા **₹5.05 લાખ કરોડ**ના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે, જે એપ્રિલ મહિના પછીનું સર્વોચ્ચ સ્તર છે. સરકારી ખર્ચ અને ફોરેન કરન્સી ડિપોઝિટના કારણે બેંકો પાસે ફંડનો ભંડાર વધ્યો છે.
સિસ્ટમમાં વધારાનું ફંડ કેવી રીતે આવ્યું?
30 ઓગસ્ટ 2026 સુધીના આંકડા મુજબ, સિસ્ટમમાં તરલતાનો આ આંકડો ₹5.05 લાખ કરોડ નોંધાયો છે. આ વધારા પાછળ મુખ્યત્વે સરકાર દ્વારા પગાર અને પેન્શન જેવા માસિક ખર્ચાઓ જવાબદાર છે, જેનાથી સિસ્ટમમાં મોટી રોકડ રકમ ઠલવાઈ છે. આ ઉપરાંત, FCNR (Foreign Currency Non-Resident) ડિપોઝિટના કારણે પણ બેંકો પાસે ડોલર સામે રૂપિયો મેળવવાની સુવિધા મળી છે, જે તરલતા વધારવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ છે.
RBI નું બેલેન્સિંગ એક્ટ
જ્યારે સિસ્ટમમાં જરૂર કરતા વધુ કેશ હોય ત્યારે ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરોમાં અસ્થિરતા આવી શકે છે. આને રોકવા માટે, RBI હાલમાં Variable Rate Reverse Repo હરાજીનો ઉપયોગ કરી રહી છે. આ સાધન દ્વારા સેન્ટ્રલ બેંક વધારાની રોકડને સિસ્ટમમાંથી ટેમ્પરરી ધોરણે શોષી લે છે, જેથી ઓવરનાઈટ મની માર્કેટના રેટ્સ સ્થિર રહે.
રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વનું?
માર્કેટ એનાલિસ્ટ્સના મતે, આ સરપ્લસ આગામી સમયમાં ટેક્સ પેમેન્ટ્સ અને તહેવારોની માંગને કારણે ઘટવાની શક્યતા છે. રોકાણકારોએ બેંકોના Credit-Deposit Ratio પર નજર રાખવી જોઈએ. વધુ તરલતા બેંકોને લોન આપવામાં મદદ કરે છે, પરંતુ ડિપોઝિટ ગ્રોથ અને લેન્ડિંગ વચ્ચેનું સંતુલન જાળવવું બેંકો માટે હવે પછીનો સૌથી મોટો પડકાર બની રહેશે.