ભારતીય બેંકિંગ સેક્ટરમાં નાણાકીય વર્ષ FY26 દરમિયાન ફ્રોડની કુલ રકમ વધીને **₹48,021 કરોડ** થઈ છે, જોકે રાહતની વાત એ છે કે કુલ કેસોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
જૂના કેસોનું ભારણ
આ આંકડા જોઈને ગભરાવાની જરૂર નથી. વાસ્તવમાં, નાણાકીય વર્ષ FY26 માં ફ્રોડની રકમમાં જે 46% નો ઉછાળો દેખાય છે, તેની પાછળનું મુખ્ય કારણ જૂના કેસોનું રિપોર્ટિંગ છે. વર્ષ FY25 માં આ આંકડો ₹32,803 કરોડ હતો. ડેટાનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ કરતા જણાય છે કે 314 જેટલા કેસ એવા હતા જે અગાઉના વર્ષોના હતા, જેની રકમ ₹30,199 કરોડ થાય છે. આમ, વર્તમાન વર્ષમાં નવા ગુનાખોરીના કેસ વધ્યા નથી, પરંતુ જૂના હિસાબો ક્લિયર કરવામાં આવ્યા છે.
ડિજિટલ પેમેન્ટ સુરક્ષિત, લોન વિભાગમાં જોખમ
સામાન્ય રોકાણકારોમાં એવી ચિંતા હોય છે કે ડિજિટલ પેમેન્ટમાં ફ્રોડ વધશે, પરંતુ આંકડા કંઈક અલગ જ કહે છે. ડિજિટલ પેમેન્ટ અને કાર્ડ ફ્રોડના કિસ્સાઓ અગાઉના 13,332 થી ઘટીને માત્ર 293 પર આવી ગયા છે. બીજી તરફ, ફ્રોડની કુલ રકમના 85% એટલે કે ₹40,774 કરોડ ફક્ત 'એડવાન્સ' અથવા લોન વિભાગમાંથી આવ્યા છે.
સરકારી બેંકો પર દબાણ
પબ્લિક સેક્ટર બેંકો (PSB) આ સમસ્યાથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત છે, જે કુલ ફ્રોડ વેલ્યુના 74% અથવા ₹35,709 કરોડ માટે જવાબદાર છે. વધુ પડતા ફ્રોડને કારણે બેંકોએ પ્રોવિઝનિંગ માટે વધુ રકમ બાજુ પર રાખવી પડે છે, જે સીધી રીતે તેમના નેટ પ્રોફિટ અને ડિવિડન્ડ આપવાની ક્ષમતા પર અસર કરે છે.
રોકાણકારોએ શું જોવું જોઈએ?
RBI સતત બેંકોને લોન પ્રોસેસ અને ડ્યુ ડિલિજન્સ (Due Diligence) કડક બનાવવા દબાણ કરી રહી છે. હવે રોકાણકારોએ બેંકોના 'પ્રોવિઝન કવરેજ રેશિયો' પર નજર રાખવી જોઈએ. બેંકો કેવી રીતે પોતાની એસેટ ક્વોલિટી જાળવે છે અને જૂના કેસોનો કેવી રીતે નિકાલ કરે છે, તેના પર જ આગામી સમયમાં બેંકિંગ સ્ટોક્સની ચાલ નિર્ભર રહેશે.