ઓગસ્ટ મહિનામાં ભારતીય બેંકોની ડિપોઝિટમાં વાર્ષિક ધોરણે **17.8%** નો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. આ તેજી પાછળ RBI ની FCNR(B) સ્વૅપ વિન્ડો મારફતે આવેલા **$127 અબજ** ના ભંડોળનો મુખ્ય હાથ છે.
ઓગસ્ટ 2026 માં ભારતીય બેંકિંગ સેક્ટરમાં ડિપોઝિટ ગ્રોથ 17.8% રહ્યો છે, જે છેલ્લા એક દાયકામાં સૌથી વધુ છે. આ આંકડા પાછળનું મુખ્ય કારણ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા ખોલવામાં આવેલી કામચલાઉ FCNR(B) ડિપોઝિટ વિન્ડો હતી, જેમાં 31 ઓગસ્ટ, 2026 સુધીમાં $127 અબજ થી વધુ વિદેશી મૂડી ઠલવાઈ છે. આ લિક્વિડિટી ઇન્જેક્શનથી બેંકોને તેમની વધતી જતી ક્રેડિટ ડિમાન્ડ પૂરી કરવામાં ઘણી મદદ મળી છે.
ઇનફ્લોની અસર અને ફોરેક્સ રિઝર્વ
આ તોતિંગ ડિપોઝિટના કારણે ભારતનું ફોરેક્સ રિઝર્વ વધીને સપ્ટેમ્બર 2026 ની શરૂઆતમાં રેકોર્ડ $785.71 અબજ પર પહોંચ્યું છે. RBI ની આ સ્વૅપ વિન્ડોનો હેતુ પ્રિન્સિપલ અમાઉન્ટ પર કરન્સી રિસ્ક કવર કરવાનો હતો, જેનાથી બેંકોને લાંબા ગાળાનું સ્થિર ફંડ મળ્યું છે.
બેંકો સામેનું છુપાયેલું જોખમ
લિક્વિડિટી તો આવી ગઈ છે, પરંતુ રોકાણકારોએ હવે બેંકોના 'કરન્સી રિસ્ક' પર નજર રાખવી જરૂરી છે. જોકે પ્રિન્સિપલ રકમ સુરક્ષિત છે, પરંતુ વ્યાજની રકમ પરનું કરન્સી જોખમ બેંકોએ પોતે ઉઠાવવાનું છે. રૂપિયામાં જો મોટો ઘટાડો આવે, તો વ્યાજ ચૂકવવાનો ખર્ચ બેંકોના પ્રોફિટ અને નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) પર દબાણ લાવી શકે છે.
ડોમેસ્ટિક સેવિંગ્સનો પડકાર
બેંકો માટે સાચો પડકાર ડોમેસ્ટિક ડિપોઝિટ એકઠી કરવાનો છે. સામાન્ય લોકો હવે બચત ખાતાને બદલે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને શેરબજાર જેવા એસેટ્સમાં રોકાણ કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે, જેના કારણે બેંકોએ હોલસેલ ફંડિંગ અને આવી ખાસ વિન્ડો પર નિર્ભર રહેવું પડે છે.
ક્રેડિટ આઉટલુક
ઓગસ્ટમાં ક્રેડિટ ગ્રોથ 19.1% રહ્યો છે, જ્યારે ક્રેડિટ-ડિપોઝિટ રેશિયો 80.32% ની આસપાસ છે. આગામી સમયમાં બેંકો આ લિક્વિડિટીનો કેવી રીતે ઉપયોગ કરે છે અને કરન્સી હેજિંગ પાછળ કેટલો ખર્ચ કરે છે, તે જોવું ખૂબ મહત્વનું રહેશે.