IRDAI દ્વારા Public Insurance Registry (PIR) બનાવવાની તૈયારીઓ શરૂ કરવામાં આવી છે. આ ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરથી વીમા ડેટા એકસાથે મળશે અને ગ્રાહકોના અટવાયેલા ક્લેમનો ઝડપી નિકાલ થશે. આ અંગે 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં અભિપ્રાય માંગી લેવામાં આવ્યા છે.
વીમા નિયામક સંસ્થા IRDAI એ સપ્ટેમ્બર 2026 માં Public Insurance Registry (PIR) ના નિર્માણ માટે એક કન્સલ્ટેશન પેપર બહાર પાડ્યું છે. આ એક 'ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર' (DPI) હશે, જે વીમા ઉદ્યોગ માટે એક સુરક્ષિત અને સંકલિત માહિતી એક્સચેન્જ લેયર તરીકે કામ કરશે. આ સિસ્ટમમાં ડેટા કોઈ એક સેન્ટ્રલ ડેટાબેઝમાં રાખવાને બદલે 'ફેડરેટેડ મોડલ' પર આધારિત હશે, એટલે કે માહિતી જે-તે વીમા કંપની પાસે જ રહેશે, પરંતુ યુઝરની સંમતિથી તેને સુરક્ષિત રીતે એક્સેસ કરી શકાશે.
અટવાયેલા ફંડ અને ડેટાની મુશ્કેલીઓનો ઉકેલ
વીમા ક્ષેત્રમાં અત્યારે ગ્રાહકો માટે પોલીસી મેનેજમેન્ટ અને ક્લેમ સેટલમેન્ટની પ્રક્રિયા ઘણી જટિલ છે, કારણ કે અલગ-અલગ કંપનીઓના સોફ્ટવેર એકબીજા સાથે સુસંગત નથી. PIR ના આવવાથી વીમા કંપનીઓ, રિ-ઈન્શ્યોરર્સ અને અન્ય ફાઈનાન્સિયલ સંસ્થાઓ એક જ પ્લેટફોર્મ પર માહિતી મેળવી શકશે.
આ પહેલનો સૌથી મોટો ફાયદો 'અનક્લેમ્ડ ઇન્શ્યોરન્સ ફંડ' શોધવામાં થશે. ફેબ્રુઆરી 2026 ના આંકડા મુજબ, આ રકમ અંદાજે ₹8,973.89 કરોડ છે. નવી સિસ્ટમથી પોલિસી ધારકો અને તેમના પરિવારજનો સક્રિય કવરેજ સરળતાથી શોધી શકશે.
પડકારો અને ટેકનિકલ અવરોધો
આ યોજના ભલે આશાસ્પદ હોય, પણ તેમાં ડેટા પ્રાઈવસી અને સાયબર સિક્યુરિટી જેવા મોટા જોખમો પણ સામેલ છે. આરોગ્ય અને નાણાકીય ડેટાની સુરક્ષા એક મોટો પડકાર છે. આ ઉપરાંત, જૂની વીમા કંપનીઓની સિસ્ટમને આ નવા આધુનિક ફ્રેમવર્ક સાથે જોડવી (Integration) ખર્ચાળ અને મુશ્કેલ સાબિત થઈ શકે છે.
આગામી સમયરેખા
IRDAI એ સ્ટેકહોલ્ડર્સ માટે 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીની સમયમર્યાદા નક્કી કરી છે. આ પ્રોજેક્ટની સફળતા વીમા કંપનીઓ અને ટેકનોલોજી પ્રોવાઈડર્સના ફીડબેક પર નિર્ભર રહેશે. આ પગલું વીમા ઉદ્યોગને વધુ પારદર્શક અને ડેટા-ડ્રિવન બનાવવાની દિશામાં એક મોટું પરિવર્તન સાબિત થઈ શકે છે.