IMF ના ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ ના રિપોર્ટ મુજબ, વિશ્વભરની ૧૧૦ બેન્કો નાણાકીય રીતે નબળી પડી છે. AI માર્કેટમાં સર્જાયેલો બબલ અને ટેક સેક્ટરમાં વધુ પડતું રોકાણ ગ્લોબલ ફાઈનાન્શિયલ સ્ટેબિલિટી માટે મોટો ખતરો બની રહ્યા છે.
વધતું જતું નાણાકીય જોખમ
International Monetary Fund (IMF) એ તેના તાજેતરના Global Financial Stability Report માં ગ્લોબલ બેન્કિંગ સિસ્ટમ સામે તોળાઈ રહેલા જોખમો તરફ ઈશારો કર્યો છે. ૧૩ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ જાહેર થયેલા આ રિપોર્ટ અનુસાર, નબળા કેપિટલ બફર ધરાવતી બેન્કો પાસે રહેલી સંપત્તિનો હિસ્સો વધીને ૨૨% થઈ ગયો છે, જે એક વર્ષ પહેલા ૧૮% હતો. દુનિયાભરની અંદાજે ૧૧૦ જેટલી બેન્કો આ આર્થિક આંચકાઓ સામે વધુ સંવેદનશીલ બની છે.
AI બબલનું મોટું સંકટ
IMF એ આ રિપોર્ટમાં ખાસ કરીને આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) સેક્ટરને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. રિપોર્ટ મુજબ, AI સેક્ટરમાં 'સર્ક્યુલર ફાઈનાન્સિંગ' ચાલી રહ્યું છે, જેમાં મોટી ટેક કંપનીઓ અને નાની AI ફર્મ્સ વચ્ચે જટિલ સોદાઓ થઈ રહ્યા છે. છેલ્લા ૩ વર્ષમાં આવા $૩૦૦ અબજ ના વ્યવહારો થયા છે, જેની પાછળનું મુખ્ય કારણ ઊંચું વેલ્યુએશન છે, પરંતુ વાસ્તવિક પ્રોફિટ આટલો જણાતો નથી.
ભારતીય રોકાણકારોએ શું સાવધાન રહેવું?
ભારતીય માર્કેટ માટે આ સમાચાર એટલે મહત્વના છે કારણ કે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર એકબીજા સાથે જોડાયેલું છે. જો ગ્લોબલ માર્કેટમાં અસ્થિરતા વધે, તો વિદેશી રોકાણકારો (FIIs) ઈમર્જિંગ માર્કેટ્સમાંથી નાણાં પાછા ખેંચી શકે છે, જેની સીધી અસર ભારતીય શેરબજારમાં વોલેટિલિટી તરીકે જોવા મળે છે. વધુમાં, મોટી ભારતીય IT કંપનીઓ ગ્લોબલ ક્લાયન્ટ્સ પર નિર્ભર છે. જો આ આંતરરાષ્ટ્રીય ટેક ફર્મ્સ તેમનો ખર્ચ ઘટાડે, તો ભારતીય IT કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે.
આગળ શું?
હવે રોકાણકારોની નજર ગ્લોબલ ટેક જાયન્ટ્સના આગામી અર્નિંગ રિપોર્ટ્સ પર રહેશે. આ રિપોર્ટ્સથી સ્પષ્ટ થશે કે શું AI માં થયેલું રોકાણ વાસ્તવિક નફામાં બદલાઈ રહ્યું છે કે પછી તે માત્ર એક બબલ છે. આ ઉપરાંત, સેન્ટ્રલ બેન્કોની લિક્વિડિટી અને બોન્ડ યીલ્ડ પર નજર રાખવી પણ અત્યંત જરૂરી છે.