IIT Bombay ના રિપોર્ટે ડિજિટલ પેમેન્ટ જગતમાં હલચલ મચાવી છે. UPI પર પ્રસ્તાવિત **0.4%** MDR ચાર્જથી ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ ડગમગી શકે છે. NPCI હવે આ નિયમને **15 ઓક્ટોબર 2026** થી લંબાવીને **1 જાન્યુઆરી 2027** સુધી પાછળ ઠેલવાની તૈયારી કરી રહી છે.
શું છે આખો વિવાદ?
IIT Bombay ના લેટેસ્ટ રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ કહેવામાં આવ્યું છે કે જો UPI વ્યવહારો પર ફી લાદવામાં આવશે, તો ડિજિટલ પેમેન્ટની જે ઝડપે સ્વીકૃતિ વધી છે તેમાં ઘટાડો આવી શકે છે. મુખ્ય મુદ્દો ₹2,000 થી વધુના P2M (Person-to-Merchant) ટ્રાન્ઝેક્શન પર 0.4% ચાર્જ વસૂલવાનો છે, જેમાં ₹75,000 કે તેથી વધુના પેમેન્ટ પર ₹300 ની કેપ (મર્યાદા) નક્કી કરવામાં આવી છે.
IIT Bombay ના સૂચનો
આ રિપોર્ટ મુજબ, બધા વેપારીઓ પર આ બોજ નાખવાને બદલે માત્ર એવા મોટા મર્ચન્ટ્સ પર જ આ ફી લાગુ કરવી જોઈએ જેમનું વાર્ષિક ટર્નઓવર ₹50 કરોડ થી વધુ હોય. આ ઉપરાંત, રેલવે ટિકિટિંગ, ફ્યુઅલ, વીમો અને લોન EMI જેવા આવશ્યક સેક્ટર્સને આ ફીમાંથી મુક્તિ આપવી જોઈએ જેથી સામાન્ય માણસ પર કોઈ વધારાનો બોજ ન પડે.
NPCI ની સ્થિતિ
NPCI હાલમાં પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઈડર્સ માટે એક સસ્ટેનેબલ રેવન્યુ મોડલ બનાવવા માંગે છે, પરંતુ ઓપરેશનલ તૈયારીઓ અને તહેવારોની સિઝનને ધ્યાનમાં રાખતા હવે 15 ઓક્ટોબર 2026 ની ડેડલાઈન લંબાઈને 1 જાન્યુઆરી 2027 થઈ શકે તેવા સંકેત છે.
ગ્રાહકો અને વેપારીઓ માટે જોખમ
જો મર્ચન્ટ્સ પર ઓપરેશનલ ખર્ચ વધશે, તો એવી શક્યતા છે કે તેઓ આ ખર્ચ ગ્રાહકો પાસેથી 'કન્વિનિયન્સ ફી' સ્વરૂપે વસૂલે અથવા અમુક વ્યવહારો માટે UPI સ્વીકારવાનું બંધ કરી દે. હાલમાં, ₹2,000 થી નીચેના ટ્રાન્ઝેક્શન અને P2P (Person-to-Person) ટ્રાન્સફર ફ્રી છે, જે સામાન્ય યુઝર્સને સુરક્ષિત રાખે છે. આગામી સમયમાં Reserve Bank of India (RBI) દ્વારા લેવાનારા નિર્ણયો પર સમગ્ર માર્કેટની નજર રહેશે.