જ્યારે હોમ લોનના વ્યાજ દર વધે છે, ત્યારે ફ્લોટિંગ-રેટ લોન લેનારાઓ માટે EMI વધારવો કે લોનનો સમયગાળો (Tenure) લંબાવવો તે એક મૂંઝવણભર્યો નિર્ણય હોય છે. લોનનો સમયગાળો વધારવાથી માસિક હપ્તા તો ઓછા રહે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે વ્યાજનો બોજ અનેકગણો વધી જાય છે.
જ્યારે વ્યાજ દરમાં વધારો થાય છે, ત્યારે બેન્કો ઘણીવાર લોનનો સમયગાળો લંબાવીને EMI ને સ્થિર રાખવાની ઓફર આપે છે. પ્રથમ દૃષ્ટિએ આ નિર્ણય માસિક બજેટ માટે સરળ લાગે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ એક મોટી નાણાકીય ભૂલ સાબિત થઈ શકે છે.
વ્યાજનું ગણિત અને કોમ્પાઉન્ડિંગ ઈફેક્ટ
હોમ લોનમાં વ્યાજ હંમેશા બાકી રહેલી મૂળ રકમ (Outstanding Balance) પર ગણાય છે. જો તમે લોનનો ગાળો વધારો છો, તો વ્યાજ લાંબા સમય સુધી જમા થયા કરે છે. આ એક 'કોમ્પાઉન્ડિંગ' અસર ઊભી કરે છે, જેના કારણે લોનના અંત સુધીમાં તમે મૂળ લોન કરતા અનેકગણું વધારે વ્યાજ ચૂકવી બેસો છો.
ઉદાહરણથી સમજીએ
ધારો કે તમારી પાસે ₹50 લાખની હોમ લોન છે જેનો સમયગાળો 20 વર્ષનો છે. જો વ્યાજ દરમાં માત્ર 25 બેઝિસ પોઈન્ટનો વધારો થાય, તો પણ જો તમે EMI વધારવાને બદલે ગાળો લંબાવો, તો તમારે લાંબા ગાળે લાખો રૂપિયા વધારાના વ્યાજ પેટે ચૂકવવા પડી શકે છે.
શું કરવું જોઈએ?
- લોન સ્ટેટમેન્ટ ચેક કરો: બેન્કો ઘણીવાર તમારી જાણ બહાર પણ સમયગાળો લંબાવી દેતી હોય છે. દર ક્વાર્ટરે તમારા સ્ટેટમેન્ટ તપાસતા રહો.
- પ્રી-પેમેન્ટ (Prepayment) નો વિકલ્પ: ફ્લોટિંગ-રેટ લોન પર સામાન્ય રીતે પ્રી-પેમેન્ટ પેનલ્ટી હોતી નથી. જો શક્ય હોય, તો દર વર્ષે થોડી વધારાની રકમ મૂળ મુદ્દલ (Principal) માં જમા કરાવો.
- રિફાઈનાન્સિંગ (Refinancing): જો તમારી બેન્કનો સ્પ્રેડ (Interest Spread) માર્કેટ કરતા વધારે હોય, તો બીજી બેન્કમાં લોન ટ્રાન્સફર કરવાનો વિકલ્પ પણ તપાસવો જોઈએ.
લોનને માત્ર એક માસિક ખર્ચ માનવાને બદલે તેને વહેલી તકે પૂરી કરવાની જવાબદારી તરીકે જોશો તો લાંબા ગાળે મોટું આર્થિક નુકસાન અટકાવી શકાશે.