ભારત સરકારે હવે UPI ટ્રાન્ઝેક્શન માટે આપવામાં આવતી સબસિડી ઘટાડવાનું શરૂ કર્યું છે. ડિજિટલ પેમેન્ટ ઈકોસિસ્ટમને આત્મનિર્ભર બનાવવાના ભાગરૂપે હવે બેન્કો અને પેમેન્ટ પ્રોવાઈડર્સ સરકારી સહાયને બદલે મર્ચન્ટ ફી પર નિર્ભર રહેશે.
સરકારી સબસિડીમાં મોટો ઘટાડો
ભારત સરકાર ડિજિટલ પેમેન્ટ સેક્ટરને હવે સરકારી સહાયથી મુક્ત કરી માર્કેટ-ડ્રિવન મોડલ તરફ લઈ જઈ રહી છે. ઓફિશિયલ ડેટા મુજબ, FY24 માં સબસિડીનો આંકડો ₹3,631 કરોડ હતો, જે ઘટીને FY25 માં માત્ર ₹1,046 કરોડ પર આવી ગયો છે. ખાસ વાત એ છે કે, જોકે FY27 ના બજેટમાં ₹2,000 કરોડ ની ફાળવણી કરવામાં આવી છે, પરંતુ એપ્રિલ 2025 પછી કોઈ નવા પેમેન્ટ પ્રોસેસ કરવામાં આવ્યા નથી. આ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે સરકારે હવે ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મેચ્યોર ગણી લીધું છે.
રોકાણકારો માટે શું બદલાશે?
અગાઉ સરકાર પેમેન્ટ પ્લેટફોર્મ્સને ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચ સામે વળતર આપતી હતી, પરંતુ હવે કંપનીઓએ પોતાની આવક માટે Merchant Discount Rate (MDR) અથવા અન્ય સર્વિસ ફી પર આધાર રાખવો પડશે. આનાથી કંપનીઓના બિઝનેસ મોડલમાં મોટો બદલાવ આવશે.
સામે છે પડકારો
આ નવા મોડલ સામે સૌથી મોટું જોખમ એ છે કે શું નાના મર્ચન્ટ્સ ટ્રાન્ઝેક્શન ફી ભરવા તૈયાર થશે? જો ફી વધુ પડતી હશે, તો ડિજિટલ પેમેન્ટના ગ્રોથ રેટમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. હવે આગામી સમયમાં બેન્કો અને ફિનટેક કંપનીઓના ત્રિમાસિક પરિણામોમાં એ જોવું મહત્વનું રહેશે કે તેઓ આ ફી-બેઝ્ડ મોડલ દ્વારા કેટલી આવક ઊભી કરવામાં સફળ રહે છે.