ગોલ્ડ લોનનું ચલણ વધ્યું, કારણ કે ભારતમાં ધિરાણ ખર્ચ ઊંચો

ભારતીય નાણાકીય પરિદ્રશ્યમાં ગ્રાહકોની ધિરાણની ટેવોમાં નોંધપાત્ર પરિવર્તન જોવા મળી રહ્યું છે, જ્યાં ગોલ્ડ લોન પરંપરાગત ધારણાઓમાંથી બહાર આવીને ઊંચા ખર્ચવાળા વ્યક્તિગત ધિરાણ માટે એક આકર્ષક વિકલ્પ તરીકે ઉભરી રહી છે. વર્ષોથી, ભારતના ઘરગથ્થુ સોનાના ભંડાર લોકરમાં નિષ્ક્રિય પડ્યા હતા, જે ફક્ત જીવનની મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ માટે જ બહાર કાઢવામાં આવતા હતા. જોકે, પર્સનલ લોન અને ક્રેડિટ કાર્ડ્સ જેવા અસુરક્ષિત ધિરાણ ઉત્પાદનો પર સતત ઊંચા વ્યાજ દરોએ પુનઃમૂલ્યાંકનને ફરજિયાત બનાવ્યું છે, જેના કારણે ગોલ્ડ લોન તાત્કાલિક તરલતા (liquidity) જરૂરિયાતો માટે એક ખર્ચ-અસરકારક ઉકેલ તરીકે સ્થાપિત થઈ રહી છે.

બેંકો હાલમાં ગોલ્ડ લોન પર પ્રતિ વર્ષ લગભગ 7% થી 8% વ્યાજ દરે ધિરાણ આપી રહી છે, જે કેટલાક કિસ્સાઓમાં હોમ લોન દરોની સમકક્ષ છે [2, 3]. આ પર્સનલ લોનથી તદ્દન વિપરીત છે, જ્યાં વ્યાજ દરો સામાન્ય રીતે લગભગ 14% થી શરૂ થાય છે અને ધિરાણ લેનારની ક્રેડિટ યોગ્યતાને આધારે નોંધપાત્ર રીતે વધી શકે છે [12, 26]. સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ્સ (SGBs) ધરાવતા વ્યક્તિઓ માટે, તેમને કોલેટરલ તરીકે ઉપયોગ કરવો એ વધુ આકર્ષક પ્રસ્તાવ છે, કારણ કે ધિરાણ લેનારાઓ SGBs પર 2.5% વાર્ષિક વ્યાજ કમાતા રહે છે, જે ચોખ્ખા ધિરાણ ખર્ચને અસરકારક રીતે લગભગ 5.5% સુધી ઘટાડે છે [6]. ઓર્ગેનાઇઝ્ડ ગોલ્ડ લોન માર્કેટ આ વલણને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જેમાં વધતા સોનાના ભાવ અને સુરક્ષિત ધિરાણની માંગને કારણે માર્ચ 2026 સુધીમાં મેનેજમેન્ટ હેઠળની અસ્કયામતો (assets under management) ₹15 ટ્રિલિયન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે [18, 30]।

નાણાકીય સલાહકારો ભારપૂર્વક જણાવે છે કે ગોલ્ડ લોન અને પર્સનલ લોન વચ્ચેનો નિર્ણય ફક્ત વ્યાજ દરો પર આધારિત ન હોવો જોઈએ. FatakPay ના સહ-સ્થાપક, અભિષેક ગાંધી, સલાહ આપે છે કે આવકની સ્થિરતા અને ધિરાણ લેનારની ચુકવણી ક્ષમતા એ મૂળભૂત વિચારણાઓ છે. ગાંધીએ નોંધ્યું છે કે, "જો તમે સતત કમાણી કરો છો અને ચુકવણીઓની યોજના બનાવી શકો છો, તો પર્સનલ લોન ઘણીવાર વધુ અસરકારક હોય છે. તે ઝડપી, લવચીક છે અને ઘરની સંપત્તિને જોખમમાં મૂકતું નથી." તેઓ સૂચવે છે કે ગોલ્ડ લોન ટૂંકા ગાળાની, તાત્કાલિક તરલતાની જરૂરિયાતો માટે શ્રેષ્ઠ છે, અને આયોજિત ખર્ચ માટે પારિવારિક સંપત્તિઓનો ઉપયોગ કરવા સામે સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપે છે, જેથી ચુકવણીમાં વિલંબ થાય તો બિનજરૂરી તાણ ન આવે [input]. Vighnaharta Gold Ltd. ના અધ્યક્ષ, મહેન્દ્ર લુનિયા, પુનરોચ્ચાર કરે છે કે ગોલ્ડ લોન સસ્તી છે કારણ કે તે મૂર્ત કોલેટરલ દ્વારા સુરક્ષિત છે [input]।

સ્પષ્ટ ખર્ચ લાભો હોવા છતાં, ગોલ્ડ લોનમાં જોખમો પણ છે. એક સામાન્ય છટકબારી ધિરાણ લેનારની બેદરકારી છે, જ્યાં ઓછો ખર્ચ હોવાની ધારણાને કારણે ચુકવણીમાં વિલંબ થાય છે અને વ્યાજ શુલ્ક વધે છે. પારિવારિક વારસાઓને ગીરવે મૂકવાનું ભાવનાત્મક વજન પણ એક નોંધપાત્ર જોખમ રજૂ કરે છે, જેમાં ડિફોલ્ટના પરિણામો ફક્ત નાણાકીય નુકસાનથી આગળ વધે છે. જો સોનાના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો થાય, તો ધિરાણકર્તાઓ લોન-ટુ-વેલ્યુ રેશિયો (loan-to-value ratios) લાગુ કરી શકે છે અથવા વધારાના માર્જિનની માંગ કરી શકે છે, જે ભાગ્યે જ બનતી ઘટના હોવા છતાં [input]. નિષ્ણાતો સામાન્ય રીતે લાંબા ગાળાના જીવનશૈલી વપરાશ માટે અથવા સ્પષ્ટ ચુકવણી વ્યૂહરચના વિના ગોલ્ડ લોનનો ઉપયોગ કરવો ખાસ કરીને જોખમી માને છે, ખાસ કરીને અસ્થિર આવક ધરાવતા વ્યક્તિઓ માટે.

નાણાકીય નિષ્ણાતો સામાન્ય રીતે સંમત થાય છે કે ગોલ્ડ લોનનો ઉપયોગ ટૂંકાથી મધ્યમ-ગાળાની તાત્કાલિક જરૂરિયાતો માટે સૌથી વધુ વ્યૂહાત્મક રીતે થાય છે. આમાં અણધાર્યા તબીબી ખર્ચાઓનું સંચાલન, કામચલાઉ આવકના વિક્ષેપોને પહોંચી વળવું, વ્યવસાય રોકડ પ્રવાહની ઉણપોને દૂર કરવી, અથવા ઉચ્ચ-વ્યાજ ક્રેડિટ કાર્ડ દેવું એકીકૃત કરવું શામેલ છે. ગોલ્ડ લોનનું કોલેટરલાઇઝ્ડ સ્વરૂપ ઘણીવાર ધિરાણકર્તાઓને અસુરક્ષિત ધિરાણ ઉત્પાદનોની તુલનામાં ક્રેડિટ સ્કોર્સ અંગે વધુ લવચીક બનવાની મંજૂરી આપે છે. ધિરાણ લેનારાઓએ લોનની મુદતની લવચીકતા, ચુકવણી વિકલ્પો અને લોન માટે પ્રતિબદ્ધ થતાં પહેલાં સ્પષ્ટપણે વ્યાખ્યાયિત બહાર નીકળવાની વ્યૂહરચના (exit strategy) નું મૂલ્યાંકન સુનિશ્ચિત કરવું આવશ્યક છે.