સોનાના ભાવમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. જાન્યુઆરીમાં **₹1.82 લાખ**ના ભાવે પહોંચેલું સોનું હવે **₹1.53 લાખ** પ્રતિ 10 ગ્રામ પર આવી ગયું છે. આ ઘટાડાને કારણે જેમણે ગોલ્ડ લોન લીધી છે, તેમના પર હવે 'માર્જિન કોલ' (Margin Call) નું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.
સોનાના ભાવમાં આવેલા આ ઘટાડાને કારણે ગોલ્ડ લોન સેક્ટરમાં ચિંતાનો માહોલ છે. જ્યારે ગીરો મૂકેલા દાગીનાનું મૂલ્ય ઘટે છે, ત્યારે બેંક કે NBFC લોન-ટુ-વેલ્યુ (LTV) રેશિયો પર બાજનજર રાખે છે.
LTV રેશિયો કેમ મહત્વનો છે?
સામાન્ય રીતે, RBI ના નિયમ મુજબ લોનની રકમ સોનાના મૂલ્યના 75% થી વધુ ન હોઈ શકે. જ્યારે સોનાના ભાવ ઘટે છે, ત્યારે લોન લેનારના દાગીનાનું મૂલ્ય ઘટી જાય છે, પરંતુ લોનની બાકી રકમ તેટલી જ રહે છે. પરિણામે, LTV રેશિયો આપોઆપ વધી જાય છે. જો આ રેશિયો નિર્ધારિત મર્યાદા વટાવી જાય, તો ધિરાણકર્તા 'માર્જિન કોલ' આપે છે, જેમાં ગ્રાહકે કાં તો વધારાના પૈસા ભરવા પડે અથવા વધુ સોનું જમા કરાવવું પડે છે.
કોના માટે સૌથી વધુ જોખમ?
જે ગ્રાહકોએ 'બુલેટ રિપેમેન્ટ' (Bullet Repayment) લોન લીધી છે, તેમને સૌથી વધુ જોખમ છે. આ લોનમાં વ્યાજ અને મુદ્દલ બંને લોન પૂરી થાય ત્યારે જ ચૂકવવાનું હોય છે. તેની સામે જે લોકો EMI ભરે છે, તેઓ થોડા સુરક્ષિત છે કારણ કે દર મહિને મુદ્દલ ઘટવાથી LTV રેશિયો પણ ઓછો થતો રહે છે.
શું હોઈ શકે છે પરિણામ?
જો ગ્રાહક માર્જિન કોલની રકમ ચૂકવવામાં નિષ્ફળ જાય, તો બેંક પાસે ગીરો મૂકેલા દાગીનાની હરાજી કરવાનો અધિકાર રહે છે. હાલમાં, ઘણી સંસ્થાઓ આ જોખમને ઘટાડવા માટે આંતરિક LTV લિમિટને નિર્ધારિત મર્યાદા કરતા 5% થી 10% નીચી રાખે છે, પરંતુ જેમણે પીક લેવલ પર લોન લીધી છે, તેમના માટે સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે.