જો તમે તમારી મેચ્યોર થયેલી Fixed Deposit (FD) ને રિન્યુ કે વિડ્રો નથી કરી, તો તમે પૈસા ગુમાવી રહ્યા છો. RBI ના નિયમ મુજબ, મેચ્યોરિટી પછી આ રકમ પર વ્યાજ દર ઘટીને સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ જેટલો થઈ જાય છે. જો ૧૦ વર્ષ સુધી કોઈ દાવો ન કરવામાં આવે, તો આ રકમ DEA Fund માં ટ્રાન્સફર કરી દેવામાં આવે છે.
ઘણા રોકાણકારો Fixed Deposit (FD) ને એવી સ્કીમ માને છે કે એકવાર રોકાણ કર્યું એટલે ચિંતા મુક્ત. પરંતુ મેચ્યોરિટી પછી પણ તે જ વ્યાજ દર મળશે તેવું માનવું તમારી મોટી ભૂલ સાબિત થઈ શકે છે. જ્યારે FD મેચ્યોર થાય છે, ત્યારે તેનો ઓરિજિનલ કોન્ટ્રાક્ટ પૂરો થઈ જાય છે અને બેંકના નિયમો બદલાઈ જાય છે.\n\n### વ્યાજ દરમાં મોટો ઘટાડો\n\nReserve Bank of India (RBI) ના નિયમો મુજબ, જેવી તમારી FD મેચ્યોર થાય અને તમે તેને રિન્યુ ન કરો, ત્યારે તે રકમ 'ઓવરડ્યુ' (Overdue) ગણાય છે. આ સમયે બેંક તમને મળતા ઊંચા વ્યાજ દરને બદલે, સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ પર મળતા ઓછા વ્યાજ દર જેટલું જ વ્યાજ આપે છે. આમ, તમારું અસલ મૂડી રોકાણ તો સુરક્ષિત રહે છે, પણ તેની કામ કરવાની ક્ષમતા ઘટી જાય છે અને તમને મળતું કુલ વળતર ઘણું ઓછું થઈ જાય છે.\n\n### ઇનઓપરેટિવ એકાઉન્ટ અને DEA ફંડનું જોખમ\n\nજો તમે ૨ વર્ષ સુધી એકાઉન્ટમાં કોઈ ટ્રાન્ઝેક્શન ન કરો, તો બેંક તેને 'ઇનઓપરેટિવ' (Inoperative) જાહેર કરી શકે છે. આના કારણે તમે ડિજિટલ બેંકિંગ સુવિધાઓનો ઉપયોગ નથી કરી શકતા અને ફરીથી એકાઉન્ટ શરૂ કરવા માટે બેંકમાં રૂબરૂ જવું પડે છે.\n\nતેનાથી પણ ગંભીર વાત એ છે કે, જો મેચ્યોરિટી પછી ૧૦ વર્ષ કે તેથી વધુ સમય સુધી કોઈ દાવો ન કરવામાં આવે, તો કાયદા મુજબ બેંક આ રકમને RBI ના 'ડિપોઝિટર એજ્યુકેશન એન્ડ અવેરનેસ' (DEA) ફંડમાં ટ્રાન્સફર કરી દે છે. જોકે આ પૈસા ખોવાઈ જતા નથી, પણ તેને પાછા મેળવવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ જટિલ અને કંટાળાજનક બની જાય છે.\n\n### મેચ્યોરિટી સૂચનાઓનું ધ્યાન રાખો\n\nઆવી સમસ્યાઓથી બચવા માટે FD ખોલતી વખતે જ 'ઓટો-રિન્યુઅલ' (Auto-renewal) કે 'ઓટો-પેઆઉટ' (Auto-payout) જેવી સૂચનાઓ આપવી જોઈએ. તમારા મોબાઈલ નંબર અને ઈમેઈલ આઈડી બેંકમાં અપડેટ રાખો જેથી સમયસર નોટિફિકેશન મળતા રહે. મેચ્યોરિટી ડેટનું ટ્રેકિંગ કરવું એ જ તમારા રોકાણને વધુ પ્રોડક્ટિવ બનાવવાનો શ્રેષ્ઠ રસ્તો છે.