નાણાકીય વર્ષ 2027ના બીજા ક્વાર્ટરમાં (જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર) ભારતીય બેંકો સર્ટિફિકેટ ઓફ ડિપોઝિટ (CD) મારફતે ભંડોળ ઊભું કરવા પર ઓછો આધાર રાખી શકે છે. તેનું મુખ્ય કારણ ફોરેન કરન્સી નોન-રેસિડેન્ટ (FCNR) ડિપોઝિટમાં અપેક્ષિત વધારો છે, જે બેંકો માટે ભંડોળનો સ્થિર સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે.
CD માર્કેટના નવા ટ્રેન્ડ્સ
તાજેતરમાં, બેંકિંગ સેક્ટરમાં CD ઇશ્યૂઅન્સમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. જૂન 2026માં આ વોલ્યુમ ₹1.1 લાખ કરોડ થી વધીને ₹1.8 લાખ કરોડ થઈ ગયું હતું. આ વધારો મુખ્યત્વે પબ્લિક સેક્ટર બેંકો દ્વારા લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટ અને ફંડિંગની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. જૂન મહિનામાં મેચ્યોર થયેલી મોટી CD ઓબ્લિગેશન્સના રિફાઇનાન્સિંગને કારણે આ પ્રવૃત્તિ વધી હતી. હવે આ રિફાઇનાન્સિંગનું દબાણ ઘટતાં, બજાર વિશ્લેષકો માને છે કે જૂનના ઊંચા સ્તરથી ઇશ્યૂઅન્સમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા છે.
આવનારી મેચ્યોરિટી અને માર્કેટ કોન્સન્ટ્રેશન
આગામી જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન CD મેચ્યોરિટીઝનો એક મોટો જથ્થો, લગભગ ₹3.4 લાખ કરોડ નો, બજારમાં આવશે. મેચ્યોરિટી શેડ્યૂલ પ્રમાણે, જુલાઈમાં ₹50,000 કરોડ, ઓગસ્ટમાં ₹1.14 લાખ કરોડ અને સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ₹1.7 લાખ કરોડ ની CD મેચ્યોર થશે. આમાં 56% હિસ્સો પબ્લિક સેક્ટર બેંકોનો અને 42% હિસ્સો પ્રાઈવેટ સેક્ટર બેંકોનો છે.
આ માર્કેટ સેગમેન્ટની એક મુખ્ય બાબત એ છે કે ટોચની બેંકોમાં તેનું ઊંચું કોન્સન્ટ્રેશન છે. હાલમાં, પાંચ સૌથી મોટા ઇશ્યૂઅર્સ કુલ આઉટસ્ટેન્ડિંગ CDs ના લગભગ 63% ધરાવે છે. રોકાણકારો માટે, આ કોન્સન્ટ્રેશનનો અર્થ એ છે કે ટોચની બેંકોના ફંડિંગ ખર્ચ અને લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટની વ્યૂહરચનાઓ સમગ્ર બેંકિંગ ઇન્ડેક્સ માટે દિશા નક્કી કરે છે.
બેંકિંગ માર્જિન માટે રોકાણકારોએ શું ધ્યાનમાં રાખવું?
જ્યારે FCNR ઇનફ્લો એક મહત્વપૂર્ણ સપોર્ટ પૂરો પાડે છે, ત્યારે બેંકના પ્રોફિટ માર્જિનની સ્થિતિ ક્રેડિટ ગ્રોથ અને ફંડના ખર્ચ વચ્ચેના સંતુલન પર નિર્ભર રહેશે. રોકાણકારોએ એ જોવું રહ્યું કે બેંકો રિટેલ અથવા ફોરેન કરન્સી ડિપોઝિટ તરફ અસરકારક રીતે સ્થળાંતર કરી શકે છે કે કેમ, કારણ કે આ સામાન્ય રીતે હોલસેલ CDs કરતાં વધુ સ્થિર હોય છે. ભવિષ્યમાં ડિપોઝિટ મોબિલાઈઝેશનની ગતિ અને આવનારા મહિનાઓમાં CD ઇશ્યૂઅન્સના વાસ્તવિક વોલ્યુમ અંગેના અપડેટ્સ મોટી બેંકોના વ્યાજ ખર્ચ અને લિક્વિડિટી પોઝિશનનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ સૂચક બનશે.