Economic Advisory Council to the Prime Minister (EAC-PM) ના નવા રિપોર્ટમાં પબ્લિક સેક્ટર બેંકોના મર્જરની વાત કરવામાં આવી છે. જોકે સરકારે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર યોજના જાહેર કરી નથી, છતાં રોકાણકારોએ બેંકિંગ સેક્ટરમાં વધતા ક્રેડિટ-ડિપોઝિટ ગેપ પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.
શું છે આખું પ્રકરણ?
ઓગસ્ટ ૨૦૨૬માં બહાર પાડવામાં આવેલા એક વર્કિંગ પેપરમાં EAC-PM એ ભારતની પબ્લિક સેક્ટર બેંકો (PSBs) ને મર્જ કરીને થોડી મોટી અને મજબૂત સંસ્થાઓ બનાવવાનું સૂચન કર્યું છે. ૨૦૪૭ સુધીમાં ભારતને વિકસિત અર્થતંત્ર બનાવવા માટે મોટી બેલેન્સ શીટ ધરાવતી બેંકોની જરૂર છે, જે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા મોટા પ્રોજેક્ટ્સને ફંડ કરી શકે.
સરકારનું સ્ટેન્ડ શું છે?
રોકાણકારોએ એ સમજવું જરૂરી છે કે આ માત્ર એક પોલિસી રિકમેન્ડેશન છે, કોઈ સરકારી આદેશ નથી. નાણા મંત્રાલયે સંસદમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલમાં કોઈપણ મર્જરનો પ્લાન વિચારણા હેઠળ નથી. છેલ્લા દાયકામાં બેંકિંગ સેક્ટરમાં થયેલા સુધારાને કારણે પ્રોફિટ અને એનપીએ (NPA) ની સ્થિતિ ઘણી સુધરી છે, પરંતુ આ રિપોર્ટ ભવિષ્યના વિકાસ માટે માળખાકીય મોટા ફેરફારો પર ભાર મૂકે છે.
સ્ટ્રેટેજિક ફાયદા અને જોખમ
મોટી બેંકો બનાવવાનો ઉદ્દેશ્ય ગ્લોબલ સ્તરે સ્પર્ધા કરવાનો છે. મોટી બેંકો વધુ સારી રીતે ટેકનોલોજી, આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ અને સાયબર સિક્યુરિટીમાં રોકાણ કરી શકે છે. જોકે, અગાઉના અનુભવો પરથી જાણી શકાય છે કે બેંકોના મર્જરમાં આઈટી સિસ્ટમ અને કલ્ચરલ ઈન્ટિગ્રેશન જેવા પડકારો પણ રહેલા છે.
લિક્વિડિટીનું તાત્કાલિક સંકટ
બેંકોના કદ કરતા હાલમાં લિક્વિડિટી પર વધુ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. જુલાઈ ૨૦૨૬ના આંકડા મુજબ, ક્રેડિટ ગ્રોથ ૧૯.૩% ના દરે ચાલી રહ્યો છે, જ્યારે ડિપોઝિટ ગ્રોથ માત્ર ૧૫.૪% છે. આ તફાવતને કારણે બેંકો પર ફંડિંગનું દબાણ છે. ટૂંકમાં, સરકારના આગામી પોલિસી નિર્ણયો જ આ સમાચારની બજાર પર અસર નક્કી કરશે.