વર્ષ 2026 માં નબળા ચોમાસાને કારણે બેંકોના એગ્રીકલ્ચર લોન પોર્ટફોલિયો સામે મોટું જોખમ ઉભું થયું છે. હાલમાં દેશભરમાં **₹10 લાખ કરોડથી** વધુની કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ (KCC) લોન આઉટસ્ટેન્ડિંગ છે, જેની અસર આગામી સમયમાં બેંકોના પ્રોફિટ માર્જિન પર પડી શકે છે.
વર્ષ 2026 માં સરેરાશથી ઓછો અને અનિયમિત વરસાદ થવાને કારણે બેંકિંગ સેક્ટરના કૃષિ લોન પોર્ટફોલિયો પર દબાણ વધ્યું છે. ખાસ કરીને ખરીફ પાકના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થતા ખેડૂતોની ચુકવણી ક્ષમતા સામે સવાલ ઉઠ્યા છે. દેશમાં કુલ 7.72 કરોડથી વધુ સક્રિય KCC કાર્ડ ધારકો છે, જેમના પર ₹10 લાખ કરોડનું દેવું છે.
રાજ્ય સરકારના નિર્ણયો અને બેંકો પર અસર
પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને જોતા કર્ણાટક જેવી રાજ્ય સરકારોએ દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં કૃષિ લોનની ચુકવણી પર 12 મહિનાનું મોરેટોરિયમ (Moratorium) જાહેર કર્યું છે. આ હેઠળ, ખેડૂતોને લોન પરત કરવા માટે 36 થી 60 મહિનાનો સમય મળ્યો છે. જોકે આ રાહત ખેડૂતો માટે છે, પરંતુ બેંકોની રોકડ પ્રવાહિતા (Liquidity) અને લોન રિકવરી સાયકલ પર તેની નકારાત્મક અસર જોવા મળી શકે છે.
બેંકોનું જોખમ અને RBI ના નવા નિયમો
સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI), બેંક ઓફ મહારાષ્ટ્ર, કેનરા બેંક, HDFC બેંક અને Axis બેંક જેવી મુખ્ય બેંકો તેમના ગ્રામીણ પોર્ટફોલિયોની સમીક્ષા કરી રહી છે. જો ડિફોલ્ટ વધે, તો બેંકોએ સંભવિત નુકસાનને પહોંચી વળવા માટે વધુ પ્રોવિઝન (Provision) કરવું પડશે, જે તેમના નફામાં ઘટાડો કરી શકે છે.
ઉપરાંત, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ KCC સ્કીમ માટે નવા દિશાનિર્દેશો જાહેર કર્યા છે, જે 1 જાન્યુઆરી, 2027 થી અમલી બનશે. રોકાણકારોએ હવે બેંકોના આગામી ત્રિમાસિક પરિણામો અને મેનેજમેન્ટની કોમેન્ટરી પર નજર રાખવી જોઈએ કે તેઓ આ કૃષિ તણાવને કેવી રીતે સંભાળે છે.