DICGC ઇન્શ્યોરન્સ પ્રીમિયમમાં કોમર્શિયલ બેંકોનો મોટો ફાળો છે, જોકે તેમનો ક્લેમ રેશિયો ખૂબ જ ઓછો છે. કોઓપરેટિવ બેંકોના વધુ જોખમ વચ્ચે સારી બેંકો આ બોજ નીચે દબાયેલી છે, જે તેમની પ્રોફિટેબિલિટી પર અસર કરી રહી છે.
ડિપોઝિટ ઇન્શ્યોરન્સ એન્ડ ક્રેડિટ ગેરંટી કોર્પોરેશન (DICGC) ભારતીય થાપણદારો માટે એક સુરક્ષા કવચ છે, પરંતુ આ ઇન્શ્યોરન્સ પ્રીમિયમ ઉઘરાવવાની વર્તમાન સિસ્ટમ મોટી અને સ્થિર કોમર્શિયલ બેંકો માટે આર્થિક બોજ બની ગઈ છે.
પ્રીમિયમ અને ક્લેમમાં મોટી વિસંગતતા
વર્ષ 1962 થી અત્યાર સુધીના આંકડા જોઈએ તો ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવે છે. કોમર્શિયલ બેંકોએ અત્યાર સુધીમાં માત્ર ₹135.15 કરોડ ના જ નેટ ક્લેમ કર્યા છે, જ્યારે કોઓપરેટિવ સેક્ટરમાં આ આંકડો ₹9,835.39 કરોડ સુધી પહોંચ્યો છે. તેમ છતાં, DICGC ના કુલ પ્રીમિયમ પૂલમાં કોમર્શિયલ બેંકોનો હિસ્સો અંદાજે 95% જેટલો છે. એટલે કે, સ્થિર બેંકો અપ્રત્યક્ષ રીતે કોઓપરેટિવ સેક્ટરના જોખમને સબસિડી આપી રહી છે. માર્ચ 2025 સુધીમાં ડિપોઝિટ ઇન્શ્યોરન્સ ફંડ ₹2,28,933 કરોડ થી પણ વધી ગયું છે.
એપ્રિલ 2026 ના સુધારાની અસર
એપ્રિલ 2026 થી લાગુ કરાયેલા નવા રિસ્ક-બેઝ્ડ પ્રીમિયમ મોડલ હેઠળ, 'કેટેગરી A' ની બેંકોને 33% સુધીનું ડિસ્કાઉન્ટ મળી શકે છે. જોકે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ રાહત બાદ પણ આ બેંકો તેમની વાસ્તવિક જોખમ પ્રોફાઇલ કરતા બમણું પ્રીમિયમ ચૂકવી રહી છે. આ વધારાનો ખર્ચ બેંકોના નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) પર દબાણ લાવે છે.
રોકાણકારો માટે ચિંતાનું કારણ
રોકાણકારો માટે આ બાબત બે રીતે મહત્વની છે: પહેલું, જે મૂડી પ્રીમિયમ તરીકે બ્લોક થઈ જાય છે, તેનો ઉપયોગ બેંકો લોન વધારવા કે ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં કરી શકતી નથી. બીજું, આ એક પ્રકારનો 'હિડન ટેક્સ' છે જે બેંકિંગ ક્ષમતાને ઘટાડે છે. જ્યાં સુધી સિસ્ટમ વાસ્તવિક જોખમને અનુરૂપ નહીં બને, ત્યાં સુધી આ રેગ્યુલેટરી ખર્ચ સ્થિર બેંકોની નફાકારકતા માટે અવરોધ બની રહેશે.