ઘણા થાપણદારો માને છે કે તેમની સંપૂર્ણ બેંક બેલેન્સ સુરક્ષિત છે, પરંતુ વીમો ફક્ત પ્રતિ બેંક ₹5 લાખ સુધી મર્યાદિત છે. આ રકમમાં તમારી મુદ્દલ અને વ્યાજ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. જો તમારી બચત આ મર્યાદા કરતા વધારે હોય, તો બેંક નિષ્ફળતાના કિસ્સામાં તમારું નાણું જોખમમાં હોઈ શકે છે.
ભારતીય બચતકારો માટે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) હંમેશા સુરક્ષાનું સાધન માનવામાં આવે છે. જો કે, સરકાર દ્વારા કેટલી રકમ સુરક્ષિત છે તે અંગે ઘણી ગેરસમજ પ્રવર્તે છે. વાસ્તવિકતા એ છે કે 'ડિપોઝિટ ઇન્સ્યોરન્સ એન્ડ ક્રેડિટ ગેરંટી કોર્પોરેશન' (DICGC) દ્વારા પ્રતિ ડિપોઝિટર, પ્રતિ બેંક માત્ર ₹5 લાખ સુધીનો જ વીમો આપવામાં આવે છે. જો કોઈ બેંક મુશ્કેલીમાં આવે અથવા તેનું લાઇસન્સ રદ થાય, તો તમને મહત્તમ ₹5 લાખ જ મળવાપાત્ર છે, પછી ભલે તમારી ડિપોઝિટ ગમે તેટલી હોય.
એગ્રીગેટ નિયમ (The Aggregate Rule)
આ ₹5 લાખ ની મર્યાદા ફક્ત એક ખાતા માટે નથી, પરંતુ તે બેંકમાં રહેલા તમારા તમામ ખાતાઓના કુલ સરવાળા પર લાગુ પડે છે. જેમાં સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ, કરંટ એકાઉન્ટ, રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) અને FD નો સમાવેશ થાય છે. જો તમે એક જ બેંકમાં અનેક FD ધરાવતા હોવ અને તેમનો કુલ સરવાળો ₹5 લાખ થી વધી જાય, તો વધારાની રકમનો વીમો મળતો નથી. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે એક જ બેંકમાં ₹2-2 લાખની ત્રણ FD કરાવી હોય, તો કુલ ₹6 લાખ થાય છે, પરંતુ તમને વીમો ફક્ત ₹5 લાખ નો જ મળશે.
વ્યાજની અસર (Why Interest Matters)
ઘણા લોકો માત્ર મૂળ રોકાણ રકમ જ ગણે છે, પરંતુ યાદ રાખો કે ₹5 લાખની મર્યાદામાં મુદ્દલ અને તેના પર મળતું વ્યાજ બંનેનો સમાવેશ થાય છે. સમય જતાં વ્યાજ વધવાથી તમારું કુલ બેલેન્સ ₹5 લાખની મર્યાદા વટાવી શકે છે. તેથી સમયાંતરે તમારા કુલ બેલેન્સ પર નજર રાખવી જરૂરી છે.
સ્માર્ટ ડાયવર્સિફિકેશન (Smart Diversification)
વધુ રકમ ધરાવતા રોકાણકારો માટે સૌથી અસરકારક રીત 'ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ ડાયવર્સિફિકેશન' છે. તમારી રકમને અલગ-અલગ બેંકોમાં વહેંચવાથી દરેક બેંક માટે તમને અલગથી ₹5 લાખનો વીમો મળે છે. મોટી રકમ જમા કરાવતા પહેલા ખાતરી કરો કે તમારી બેંક DICGC ની રજિસ્ટર્ડ સભ્ય છે કે નહીં. મોટાભાગની શિડ્યુલ્ડ કોમર્શિયલ બેંકો આમાં સામેલ હોય છે, પરંતુ સુરક્ષા માટે આ તપાસવું અનિવાર્ય છે.