ભારતીય ક્રેડિટ કાર્ડ માર્કેટમાં મોટું પરિવર્તન આવી રહ્યું છે. હવે ગ્રાહકો વ્યાજ ચૂકવવાને બદલે કાર્ડનો ઉપયોગ માત્ર ટ્રાન્ઝેક્શન માટે કરી રહ્યા છે, જેના કારણે 'રિવોલ્વર્સ' (વ્યાજ આપતા ગ્રાહકો) નો આંકડો **21%** થી ઘટીને **11%** પર આવી ગયો છે. આ ટ્રેન્ડને પગલે HDFC Bank અને SBI Cards જેવી બેન્કોના પ્રોફિટ મોડેલ પર અસર પડી રહી છે.
બદલાઈ રહ્યું છે ક્રેડિટ કાર્ડનું ગણિત
ભારતીય બેન્કિંગ સેક્ટરમાં ક્રેડિટ કાર્ડ બિઝનેસનું મોડેલ બદલાઈ રહ્યું છે. જોકે ઈન્ડસ્ટ્રીનું કુલ મંથલી સ્પેન્ડિંગ ₹2 લાખ કરોડ થી ઉપર જળવાઈ રહ્યું છે, પરંતુ ગ્રાહકો હવે કાર્ડને લોન તરીકે નહીં પણ પેમેન્ટના સાધન તરીકે વાપરી રહ્યા છે. આ ફેરફારને કારણે બેન્કોની મુખ્ય આવક—જે વ્યાજમાંથી મળતી હતી—તેમાં ઘટાડો થયો છે.
'રિવોલ્વર્સ' ઘટતા આવક પર અસર
બેન્કિંગ ભાષામાં 'રિવોલ્વર' એટલે એવા ગ્રાહકો જેઓ કાર્ડનું બાકી બિલ આવતા મહિને ટ્રાન્સફર કરે છે અને તેના પર વ્યાજ ચૂકવે છે. થોડા વર્ષો પહેલા આ ગ્રાહકો 21% હતા જે હવે ઘટીને માત્ર 11% રહી ગયા છે. પરિણામે, ટ્રાન્ઝેક્શન વધવા છતાં વ્યાજની આવક ઘટી રહી છે.
દિગ્ગજ કંપનીઓના રિપોર્ટ્સ શું કહે છે?
SBI Cards and Payment Services ના જૂન ક્વાર્ટરના રિપોર્ટ મુજબ, તેમનો રિટેલ ખર્ચ 14% વધ્યો છે, પરંતુ વ્યાજની આવકમાં 3% નો ઘટાડો નોંધાઈને તે ₹2,421 કરોડ થઈ છે. તે જ રીતે, 22% માર્કેટ શેર ધરાવતી HDFC Bank પણ તેના પોર્ટફોલિયો યીલ્ડ પર દબાણ અનુભવી રહી છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
બેન્કો હવે આ નુકસાન ભરપાઈ કરવા માટે EMI કન્વર્ઝન પર વધુ ભાર મૂકી રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે, આવનારા ક્વાર્ટરમાં બેન્કોના NIMs (Net Interest Margins) પર સતત દબાણ જોવા મળી શકે છે. ફંડિંગ કોસ્ટ વધી રહી છે ત્યારે બેન્કો કેવી રીતે પ્રોફિટ જાળવી રાખે છે, તે જોવું ખૂબ જ મહત્વનું બની રહેશે.