ભારતીય બેંકિંગ સેક્ટરમાં ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) સામે લોન લેવાનું પ્રમાણ આક્રમક રીતે વધ્યું છે. સપ્ટેમ્બરના અંત સુધીમાં આ આંકડો **53%** વધીને **₹2.17 લાખ કરોડ** થયો છે, જેમાં FCNR-B એકાઉન્ટ્સ દ્વારા લેવામાં આવેલી લિવરેજ પોઝિશન્સ મુખ્ય કારણ છે.
બેંકિંગ સેક્ટરમાં આ વર્ષે ક્રેડિટ ગ્રોથની ગતિ ખૂબ જ ઝડપી રહી છે. સપ્ટેમ્બર 2026 ના અંત સુધીના આંકડા જોઈએ તો, ગત વર્ષના 14.3% ના વધારાની સરખામણીએ આ વખતે લોન લેવાનો ટ્રેન્ડ 53% સુધી પહોંચી ગયો છે. સામાન્ય રીતે લોકો પોતાની બચતને સુરક્ષિત રાખવા માંગતા હોય છે, પરંતુ હવે રોકાણકારો પોતાની FD ને કોલેટરલ (Collateral) તરીકે ગીરો મૂકીને તરત જ લિક્વિડ ફંડ્સ મેળવવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે.
આ તેજી પાછળનું ગણિત
આ આંકડા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ FCNR-B (Foreign Currency Non-Resident Bank) ડિપોઝિટ્સ છે. હાલના નિયમો મુજબ, રોકાણકારો વિદેશી ચલણની ડિપોઝિટ સામે રૂપી લોન લઈ શકે છે. ઘણા લોકો આ લોન લઈને અન્ય હાઈ-યીલ્ડ સ્કીમ્સમાં રોકાણ કરી રહ્યા છે, જે એક પ્રકારનું 'લિવરેજ' (Leverage) ઊભું કરે છે. એટલે કે, લોકો જરૂરિયાત કરતા વધુ નાણાકીય દાવપેચ રમી રહ્યા છે.
અન્ય સેક્ટર્સનું ચિત્ર
માત્ર FD જ નહીં, અન્ય સેક્ટર્સમાં પણ લોન લેવાની સ્પર્ધા જામી છે:
- ગોલ્ડ લોન: તેમાં 82.6% નો તોતિંગ ઉછાળો આવ્યો છે, જેનું કુલ કદ ₹5.77 લાખ કરોડ નોંધાયું છે.
- સર્વિસ સેક્ટર: અહીં 28.3% ના વધારા સાથે કુલ ક્રેડિટ ₹64.9 લાખ કરોડ થઈ છે.
- ઓવરઓલ બેંકિંગ ક્રેડિટ: આખી સિસ્ટમની વાત કરીએ તો, કુલ ક્રેડિટ 19.4% વધીને ₹229.9 લાખ કરોડ ના આંકડાને સ્પર્શી ગઈ છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
બેંકોની આવકમાં વધારો થતો દેખાય છે, પરંતુ જો ઇકોનોમિક કન્ડિશન બગડે તો ગોલ્ડ કે પર્સનલ લોનના સેગમેન્ટમાં 'ક્રેડિટ રિસ્ક' વધી શકે છે. હવે સૌની નજર Reserve Bank of India (RBI) પર છે. જો લોન પોર્ટફોલિયોમાં સ્ટ્રેસ દેખાશે, તો સેન્ટ્રલ બેંક નવા કડક નિયમો લાવીને લેન્ડિંગ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ટાઈટ કરી શકે છે.