FY26 માં બેંકિંગ ફ્રોડના આંકડા **₹48,021 કરોડ** સુધી પહોંચ્યા છે. RBI ના ડેટા મુજબ, મોટાભાગની રકમ લોન (એડવાન્સ) પોર્ટફોલિયો સાથે જોડાયેલી છે, જ્યારે ડિજિટલ પેમેન્ટ ફ્રોડના કિસ્સાઓમાં ધરખમ ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
ભારતીય બેંકિંગ સેક્ટરમાં ફ્રોડના બદલાતા સ્વરૂપોએ રોકાણકારો માટે ચિંતા વધારી છે. RBI ના તાજેતરના રિપોર્ટ મુજબ, FY26 માં કુલ ફ્રોડ વેલ્યુ ₹48,021 કરોડ નોંધાઈ છે, પરંતુ આ આંકડા પાછળનું મુખ્ય કારણ ડિજિટલ પેમેન્ટ હેકિંગ નથી, પરંતુ 'એડવાન્સ' એટલે કે લોન આપવાની પ્રક્રિયામાં રહેલી ખામીઓ છે. લોન પોર્ટફોલિયો કુલ ફ્રોડના લગભગ 85% હિસ્સો ધરાવે છે, જેની રકમ ₹40,774 કરોડ જેટલી થાય છે.
ડિજિટલ ફ્રોડમાં ઘટાડો
સામાન્ય રીતે ચર્ચામાં રહેતા ડિજિટલ પેમેન્ટ ફ્રોડના કિસ્સામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ગયા વર્ષે જ્યાં આ આંકડો 13,332 હતો, તે ઘટીને આ વર્ષે 293 પર આવી ગયો છે. આ દર્શાવે છે કે સાયબર સિક્યોરિટીના પગલાં અસરકારક સાબિત થઈ રહ્યા છે.
સરકારી બેંકો પર સૌથી મોટો બોજ
રિપોર્ટ મુજબ, કુલ ફ્રોડના 74.5% હિસ્સો પબ્લિક સેક્ટર બેંક્સ (PSBs) માં જોવા મળ્યો છે. આમાંના મોટાભાગના કેસ જુના છે, જેમાં સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદા બાદ 314 કેસનું ફરીથી વર્ગીકરણ કરવામાં આવ્યું છે. કુલ ₹30,199 કરોડના આ જૂના કેસને ચાલુ વર્ષના ખાતામાં ઉમેરવામાં આવતા આંકડા આર્ટિફિશિયલ રીતે ફૂલેલા લાગે છે, જે રોકાણકારોએ ખાસ સમજવાની જરૂર છે.
AI અને નવા જોખમો
Experian જેવા રિપોર્ટ્સ જણાવે છે કે હવે 'Authorised Push Payment' (APP) ફ્રોડ જેવા નવા જોખમો વધી રહ્યા છે, જેમાં ગ્રાહકોને છેતરીને જાતે ટ્રાન્સફર કરાવવામાં આવે છે. આ પ્રકારના ફ્રોડ AI દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે ડિજિટલ ડિફેન્સ માટે એક નવો પડકાર છે. રોકાણકારોએ હવે બેંકોના ક્રેડિટ રિસ્ક મેનેજમેન્ટ અને રિયલ-ટાઈમ મોનિટરિંગ ટેક્નોલોજીના ઉપયોગ પર નજીકથી નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે તે પ્રોફિટેબિલિટીને સીધી અસર કરી શકે છે.