આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ના વધતા ઉપયોગ સાથે નાણાકીય છેતરપિંડીના કિસ્સામાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. ડીપફેક અને વોઈસ ક્લોનિંગ જેવા અત્યાધુનિક હથિયારોનો ઉપયોગ કરીને ઠગોએ અત્યાર સુધીમાં **$3.7 અબજ**થી વધુની રકમ પડાવી લીધી છે, જેના કારણે બેન્કિંગ સેક્ટરમાં સુરક્ષાનું દબાણ વધ્યું છે.
AI ટેકનોલોજી જેટલી ઝડપથી આગળ વધી રહી છે, તેટલો જ મોટો ખતરો હવે ગ્લોબલ ફાઈનાન્શિયલ સેક્ટર માટે ઉભો થયો છે. માત્ર 2025માં FBI ના ડેટા મુજબ, અમેરિકામાં AI-આધારિત સ્કેમ્સ દ્વારા $893 મિલિયનનું નુકસાન થયું છે. સાયબર સિક્યોરિટી ફર્મ Surfshark ના રિપોર્ટ અનુસાર, વૈશ્વિક સ્તરે આ આંકડો $3.7 અબજ સુધી પહોંચી ગયો છે, જે મોટાભાગે 2025 થી 2026ના મધ્ય ગાળામાં નોંધાયો છે.
છેતરપિંડીની બદલાતી રીત
હવે ફ્રોડ કરનારાઓ સામાન્ય ફિશિંગને બદલે પર્સનલાઈઝ્ડ AI હુમલાઓ કરી રહ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા પરથી અવાજ ક્લોન કરીને અથવા કોર્પોરેટ અધિકારીઓના ડીપફેક વીડિયો બનાવીને લોકોને ફસાવવામાં આવે છે. આ સ્કેમ્સમાં ખાસ કરીને કટોકટી જેવો માહોલ ઉભો કરી પીડિત પાસે ઉતાવળમાં નાણાકીય ટ્રાન્ઝેક્શન કરાવાય છે.
પેમેન્ટ સિસ્ટમ સામે મોટું જોખમ
આજના ઈન્સ્ટન્ટ પેમેન્ટ પ્લેટફોર્મ્સની ઝડપનો ફાયદો ઠગો ઉઠાવી રહ્યા છે. AI-આધારિત બોટ્સ એટલી ઝડપથી બેન્કિંગ ક્રેડેન્શિયલ્સ ટેસ્ટ કરે છે કે સામાન્ય સુરક્ષા પ્રણાલીઓ તેને પકડી શકતી નથી. આ માટે બેન્કોએ હવે પોતાની સાયબર સિક્યોરિટી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં સતત અપગ્રેડ કરવાની જરૂરિયાત ઉભી થઈ છે.
રેગ્યુલેટરી ફેરફારો અને બેન્કોની જવાબદારી
હાલમાં, ઘણા દેશોમાં જો ગ્રાહક ભૂલથી પેમેન્ટ કરે, તો તે નુકસાન તેને જ ભોગવવું પડે છે. જોકે, યુકે (UK) જેવા દેશોએ હવે નિયમો કડક બનાવ્યા છે, જેમાં બેન્કોએ પણ ગ્રાહકને થયેલા નુકસાનમાં વળતર આપવું પડે છે. Deloitte જેવી કંપનીઓના અનુમાન મુજબ, આવનારા સમયમાં regulators બેન્કો પર વધુ આર્થિક જવાબદારી નાખી શકે છે, જેની સીધી અસર બેન્કોના ઓપરેટિંગ ખર્ચ અને પ્રોફિટ માર્જિન પર પડી શકે છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
બેન્કિંગ અને ફિનટેક સેક્ટરમાં રોકાણ કરતા લોકોએ હવે એ જોવું રહ્યું કે કંપનીઓ સાયબર સિક્યોરિટી પાછળ કેટલો ખર્ચ કરે છે. જે બેન્કો ગ્રાહકોને વધુ સુરક્ષા પૂરી પાડશે, તે લાંબા ગાળે માર્કેટમાં ટકી શકશે.