આફ્રિકાના બજારમાં દુબઈ સ્થિત Spiro એ તેની બેટરી-સ્વેપિંગ ઈલેક્ટ્રિક મોટરસાઈકલ દ્વારા ભારતીય દિગ્ગજો Bajaj Auto અને TVS Motor ના દાયકાઓ જૂના વર્ચસ્વને પડકાર ફેંક્યો છે.
ભારતીય મોટરસાઈકલ એક્સપોર્ટર્સ માટે આફ્રિકા એક મુખ્ય બજાર રહ્યું છે, પરંતુ હવે અહીં સ્પર્ધાનું સ્વરૂપ બદલાઈ રહ્યું છે. દુબઈ સ્થિત કંપની Spiro પોતાની ઈલેક્ટ્રિક મોટરસાઈકલ દ્વારા કોમર્શિયલ રાઈડર્સને આકર્ષી રહી છે, જે ભારતીય કંપનીઓ માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે.
બેટરી-સ્વેપિંગની ગેમ-ચેન્જર વ્યૂહરચના
Spiro એ 'Battery-as-a-Service' મોડલ અપનાવ્યું છે. કંપનીએ 7 દેશોમાં 2,500 થી વધુ બેટરી-સ્વેપિંગ સ્ટેશનો સ્થાપ્યા છે, જેનાથી ગ્રાહકોને મોંઘી બેટરી ખરીદવાની જરૂર પડતી નથી. આ મોડલ સીધું જ Bajaj Boxer અને TVS HLX જેવા પેટ્રોલ બાઈક્સનો ઉપયોગ કરતા ટેક્સી ઓપરેટરોને ટાર્ગેટ કરે છે. હાલમાં Spiro નું માસિક વેચાણ 17,000 યુનિટ જેટલું છે અને તેઓ નાઈજીરીયા તથા કેન્યામાં મેન્યુફેક્ચરિંગ યુનિટ્સ સ્થાપવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.
Bajaj અને TVS નું મજબૂત પ્રદર્શન
ઈલેક્ટ્રિક સ્પર્ધા છતાં, ભારતીય કંપનીઓ હાલ મજબૂત છે. એપ્રિલથી જુલાઈ 2026 દરમિયાન ભારતના મોટરસાઈકલ એક્સપોર્ટમાં 33% નો ઉછાળો આવ્યો છે અને કુલ 1.81 મિલિયન યુનિટ્સ નિકાસ થયા છે. સપ્ટેમ્બર 2026 ના પરિણામોમાં, Bajaj Auto નો નફો 35% વધ્યો છે અને EBITDA માર્જિન 20.9% રહ્યું છે, જ્યારે TVS Motor એ 47% નો જંગી નફો નોંધાવ્યો છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
લાંબા ગાળે આફ્રિકામાં પેટ્રોલ એન્જિનથી ઈલેક્ટ્રિક તરફનું સ્થળાંતર Bajaj અને TVS માટે મોટો પડકાર બની શકે છે. આ ઉપરાંત નાઈજીરીયામાં ચલણની અસ્થિરતા અને ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટીમાં ફેરફાર જેવા મેક્રો-ઈકોનોમિક જોખમો પણ રહેલા છે. Bajaj Auto માર્ચ 2027 સુધીમાં પોતાની ડોમેસ્ટિક EV કેપેસિટી 80,000 યુનિટ્સ પ્રતિ મહિને લઈ જવાની તૈયારી કરી રહી છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે આ ટેકનોલોજી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં કેટલી સફળતાપૂર્વક અમલમાં મુકાય છે.