Whalesbook
FICCI-Yes Bank દ્વારા જાહેર કરાયેલા એક અહેવાલમાં ભારપૂર્વક જણાવવામાં આવ્યું છે કે ભારતે પોતાના ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) માટે એક મજબૂત રાષ્ટ્રીય નિકાસ રણનીતિ વિકસાવવી પડશે. વૈશ્વિક EV વેચાણ 2030 સુધીમાં ત્રણ ગણું થવાની ધારણા છે, જે આ ક્ષેત્રમાં મોટી તકો દર્શાવે છે.
જોકે, ચીન પહેલાથી જ આ ક્ષેત્રમાં મોખરે છે અને વૈશ્વિક વાહન ઉત્પાદનનો લગભગ 40% હિસ્સો ધરાવે છે, જે ખર્ચ અને ઉત્પાદન ક્ષમતામાં ભારત માટે ઊંચો બેન્ચમાર્ક સેટ કરે છે. ભારતીય EV બજાર ઝડપથી વિકસી રહ્યું છે, જે FY24 માં અંદાજિત 6% થી વધી રહ્યું છે, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનવા માટે ખર્ચ સમાનતા (cost parity) અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોનું પાલન કરવું એ મુખ્ય પડકારો છે.
આ બધા પડકારો વચ્ચે, ભારતીય ઓટોમોટિવ સેક્ટરનો માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન $150 બિલિયન ની નજીક પહોંચી ગયો છે અને લિસ્ટેડ કંપનીઓના P/E રેશિયો સામાન્ય રીતે 20x થી 35x ની રેન્જમાં છે. બુધવારે, 25 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ, નિફ્ટી ઓટો ઇન્ડેક્સ લગભગ 2% નો ઉછાળો સાથે તેના જાન્યુઆરી 5, 2026 ના રેકોર્ડ 29,179.10 ની નજીક પહોંચ્યો. Hero MotoCorp અને Bosch જેવા શેરોમાં આશરે 6% અને TVS Motor, Bajaj Auto માં 3% નો વધારો જોવા મળ્યો. આ સકારાત્મક સંકેતો દર્શાવે છે કે રોકાણકારો ભવિષ્યની વૃદ્ધિ અંગે આશાવાદી છે. પરંતુ, કોમ્પોનન્ટ નિકાસ FY25 માં $80.2 બિલિયન ના ટર્નઓવર સાથે 9.3% વધીને H1 FY26 માં $12.1 બિલિયન સુધી પહોંચી ગઈ છે, ત્યારે આયાત 12.5% વધુ ઝડપથી વધી છે, જેના કારણે વેપાર ખાધ (trade deficit) વધી છે. આયાતી લિથિયમ-આયન બેટરી પરની નિર્ભરતા પણ ઊંચા ઇનપુટ ખર્ચ અને સપ્લાય ચેઇનની નબળાઈઓ દર્શાવે છે.
કેટલીક ભારતીય ઓટો કંપનીઓના વેલ્યુએશન પણ ચિંતાનો વિષય છે. ઉદાહરણ તરીકે, TVS Motor 59.37 ના P/E રેશિયો પર ટ્રેડ કરી રહ્યું છે, જે હાલની વાસ્તવિકતાઓ કરતાં બજારની અપેક્ષાઓ ઘણી વધારે હોવાનું સૂચવે છે. વૈશ્વિક સ્તરે બેટરીના ભાવમાં ઘટાડો મુખ્યત્વે ઉત્પાદન ક્ષમતા (scale) અને નવીનતા (innovation) દ્વારા થાય છે, જે ક્ષેત્રોમાં ભારત હજુ વિકાસ કરી રહ્યું છે. કંપનીઓ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સલામતી, સાયબર સુરક્ષા અને બેટરી ટ્રેસેબિલિટી જેવા ધોરણોનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે, જે ઘણા મોટે ભાગે નોન-ટેરિફ અવરોધો (non-tariff barriers) બની શકે છે.
સરકાર FAME, PLI જેવી યોજનાઓ અને બજેટ 2026 માં સેમિકન્ડક્ટર અને લોજિસ્ટિક્સ પરના ભાર દ્વારા સ્થાનિક ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. EU, UK અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશો સાથેના ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ્સ (FTAs) પણ તકો પૂરી પાડી શકે છે. જોકે, આ ઘરેલું મજબૂતીને વૈશ્વિક નિકાસ લીડરશીપમાં પરિવર્તિત કરવા માટે, ભારતે માત્ર ઉત્પાદન વોલ્યુમ જ નહીં, પરંતુ ખર્ચ, ટેકનોલોજીકલ નવીનતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય ગુણવત્તા અને ટકાઉપણું (sustainability) માપદંડો પર પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરવી પડશે. આ ગહન સ્પર્ધાત્મક પડકારોને પાર કરીને અને નોંધપાત્ર વૈશ્વિક બજાર હિસ્સો પ્રાપ્ત કરીને જ ભારત EV નિકાસમાં સફળ થઈ શકે છે.