ભારતમાં ઈલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) ચાર્જિંગ નેટવર્ક ૨૦૨૨ થી ૬ ગણું વધીને ૩૦,૦૦૦ સ્ટેશનો પર પહોંચ્યું છે. જોકે, આ સ્ટેશનનો ઉપયોગ (Utilization) માત્ર **૧% થી ૫%** વચ્ચે જ અટવાયેલો છે, જે કંપનીઓ માટે આવક અને નફામાં મોટો અવરોધ બની રહ્યો છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને વાસ્તવિકતા વચ્ચેનું અંતર
EV ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવાની રેસમાં ભારતે ઝડપ પકડી છે, પરંતુ સ્ટેશનોની સંખ્યા વધવા છતાં તેમનો ઉપયોગ વધ્યો નથી. ૨૦૨૨ માં જ્યાં આ સંખ્યા માત્ર ૫,૦૦૦ હતી, તે ૨૦૨૫ ના અંત સુધીમાં ૨૯,૧૫૧ પર પહોંચી ગઈ છે. મુખ્ય સમસ્યા એ છે કે આ સ્ટેશનો મોટાભાગે મુખ્ય શહેરો અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં જ કેન્દ્રિત છે. ઉદાહરણ તરીકે, કર્ણાટક અને મહારાષ્ટ્રમાં જ દેશનું ૩૫% નેટવર્ક આવેલું છે, જેના કારણે અન્ય મહત્વના વિસ્તારો હજુ પણ સુવિધાથી વંચિત છે.
ઓપરેટર્સ સામે આર્થિક સંઘર્ષ
ચાર્જિંગ સ્ટેશન ઓપરેટર્સ (CPOs) માટે બિઝનેસ મોડલ અત્યારે દબાણ હેઠળ છે. એક તરફ વીજળીના દર ₹૬ થી ₹૧૫ પ્રતિ યુનિટ જેટલા ઊંચા છે, તો બીજી તરફ જમીન અને ગ્રીડ મેન્ટેનન્સનો ખર્ચ નફાને ઘટાડી રહ્યો છે. દેશમાં ૨૦૦ થી વધુ ચાર્જિંગ કંપનીઓ હોવાથી સ્પર્ધા એટલી વધી ગઈ છે કે ઘણીવાર એક જ વિસ્તારમાં અનેક ચાર્જર લાગી જાય છે, જેનાથી પ્રોફિટેબિલિટી ઘટે છે.
સરકારનો સપોર્ટ અને ભવિષ્યની રાહ
સરકાર 'PM E-DRIVE' સ્કીમ હેઠળ ₹૧૦,૯૦૦ કરોડથી વધુનું ભંડોળ આપી રહી છે, જે નેટવર્ક ઉભું કરવા માટે તો સારું છે પરંતુ સ્ટેશનના ઓછા વપરાશની સમસ્યા દૂર કરી શકે તેમ નથી. હવે રોકાણકારો માત્ર 'કેટલા સ્ટેશન લાગ્યા' તેના પર નહીં, પણ 'તેનો કેટલો ઉપયોગ થયો' તેના પર ધ્યાન આપી રહ્યા છે. લાંબા ગાળે આ કંપનીઓની સફળતા ડેટા-આધારિત આયોજન અને હાઈ-ટ્રાફિક રૂટ પર તેમની પકડ પર નિર્ભર રહેશે.