ભારતીય ઓટોમેકર્સ હવે ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) વેચાણ વધારવા માટે 'Battery-as-a-Service' (BaaS) મોડલ અપનાવી રહ્યા છે. આ વ્યૂહરચનાથી ગ્રાહકો માટે કાર ખરીદવી સરળ બનશે, પરંતુ રોકાણકારોએ કંપનીઓના પ્રોફિટ માર્જિન અને ફાઇનાન્સિંગના જોખમો પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.
ભારતીય ઓટોમોબાઇલ કંપનીઓ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના વેચાણમાં વધારો કરવા માટે હવે 'Battery-as-a-Service' (BaaS) મોડલ પર મોટો દાવ લગાવી રહી છે. Tata Motors, Mahindra & Mahindra અને MG Motor જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓએ બેટરીને કારની કુલ કિંમતથી અલગ કરવાનું શરૂ કર્યું છે, જેનાથી ગ્રાહકો માટે શરૂઆતની ખરીદ કિંમત (Ex-showroom price) ઘણી ઓછી થઈ ગઈ છે. વર્ષ 2026 ના ત્રીજા ક્વાર્ટર સુધીમાં, ભારતના કુલ વાહન વેચાણમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો હિસ્સો અંદાજે 13% સુધી પહોંચી ગયો છે, જેને વધુ મજબૂત કરવા કંપનીઓ આ નવા મોડલનો ઉપયોગ કરી રહી છે.
BaaS મોડલ કેવી રીતે કામ કરે છે?
સામાન્ય રીતે ઇલેક્ટ્રિક કારમાં બેટરી સૌથી મોંઘો ભાગ હોય છે. BaaS મોડલ હેઠળ ગ્રાહકે બેટરી માટે upfront પેમેન્ટ કરવાની જરૂર નથી, પરંતુ તેને અલગ ફાઇનાન્સિંગ પ્લાન કે લાંબા ગાળાના ઇન્સ્ટોલમેન્ટ દ્વારા ચૂકવવાની રહે છે. આનાથી EV ની કિંમત પેટ્રોલ-ડીઝલ વાહનોની સમકક્ષ લાગે છે, જે ખરીદદારોને આકર્ષવા માટે એક મોટું પગલું છે.
માર્જિન પર દબાણ અને રોકાણકારો માટે ચેતવણી
આ વ્યૂહરચના માર્કેટ શેર મેળવવા માટે એક પ્રકારનું 'પ્રાઈસ વોર' છે. Tata Motors તેના Tiago.ev થી લઈને Harrier.ev સુધીના તમામ મોડલ્સમાં BaaS લાવી છે, અને Mahindra તેના નવા 'Electric Origin' લાઇનઅપ જેમ કે BE 6 SPORTEQ અને XEV સિરીઝમાં તેનો અમલ કરી રહી છે.
જોકે, રોકાણકારો માટે અહીં કેટલાક જોખમો રહેલા છે:
- ઓપરેટિંગ માર્જિન: આટલા સસ્તા વિકલ્પો આપવાને કારણે કંપનીઓના નફાના માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે.
- ક્રેડિટ રિસ્ક: બેટરી ફાઇનાન્સિંગ મોડલ હોવાથી કંપનીઓએ ગ્રાહકોની પેમેન્ટ ક્ષમતા અને ક્રેડિટ ક્વોલિટી પર વધુ ધ્યાન આપવું પડશે.
- રિસેડ્યુઅલ વેલ્યુ: EV ટેકનોલોજી ઝડપથી બદલાઈ રહી હોવાથી, જૂની બેટરીની લાંબા ગાળાની કિંમતનો અંદાજ લગાવવો મુશ્કેલ છે.
પારદર્શિતાનો અભાવ?
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે BaaS મોડલમાં ગ્રાહકો માટે કુલ ખર્ચ (Total Cost of Ownership) સમજવો મુશ્કેલ બની શકે છે, કારણ કે વાહન લોન અને બેટરી ફાઇનાન્સ અલગ-અલગ હોય છે. લાંબા ગાળે, જો બેટરી માટેનું દેવું કંપનીના કેશ ફ્લો પર ભારે પડશે, તો તે નાણાકીય મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. આગામી થોડા ક્વાર્ટરમાં આ ફાઇનાન્સિંગ મોડલ્સ કેવી રીતે કામ કરે છે અને કંપનીઓ કેવી રીતે બેલેન્સ શીટ જાળવે છે, તે જોવું ખૂબ મહત્વનું રહેશે.