ભારતીય ઈલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) બેટરી પ્રોજેક્ટ્સ પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો છવાયા છે. ચીન દ્વારા ક્રિટિકલ ટેકનોલોજી પરના પ્રતિબંધોને કારણે JSW Group એ પોતાનો **50 GWh** નો ગીગાફેક્ટરી પ્રોજેક્ટ અટકાવ્યો છે, જ્યારે Amara Raja Energy & Mobility હવે ઇન-હાઉસ R&D પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
ભારતીય ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગ અત્યારે એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક પર છે. ચીની બેટરી ટેકનોલોજી સુધીની પહોંચ પર ભૌગોલિક-રાજકીય અવરોધો આવતા કંપનીઓએ પોતાની રણનીતિ બદલવી પડી રહી છે. લાંબા સમયથી, ભારતીય મેન્યુફેક્ચર્સ લિથિયમ આયર્ન ફોસ્ફેટ (LFP) બેટરી કેમિસ્ટ્રીમાં નિપુણતા મેળવવા માટે ચીની કંપનીઓ પર નિર્ભર હતા. પરંતુ, બેઇજિંગ દ્વારા અદ્યતન બેટરી મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ક્રિટિકલ મિનરલ્સ પર એક્સપોર્ટ કંટ્રોલ વધારવામાં આવતા, ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરના કરારો ખોરવાઈ ગયા છે.
સ્ટ્રેટેજિક ફેરફાર અને લાઇસન્સિંગના અવરોધો
આ પ્રતિબંધોની સીધી અસર મોટા પ્રોજેક્ટ્સ પર જોવા મળી રહી છે. JSW Group એ ઓડિશામાં નિર્માણાધીન પોતાનો 50 GWh નો બેટરી ગીગાફેક્ટરી પ્રોજેક્ટ હાલ પૂરતો અટકાવી દીધો છે. આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે જે LFP ટેકનોલોજી પાર્ટનરશિપ પ્રોજેક્ટના રોડમેપનો હિસ્સો હતી, તે હવે સુરક્ષિત કરી શકાઈ નથી. તેવી જ રીતે, Amara Raja Energy & Mobility એ પણ પોતાની વ્યૂહરચના બદલી છે. ચીનની Gotion સાથેની પાર્ટનરશિપ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરની મર્યાદાઓને કારણે આગળ વધી શકી ન હતી, જેના પગલે હવે કંપનીએ આંતરિક રિસર્ચ અને ડેવલપમેન્ટ (R&D) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું નક્કી કર્યું છે.
સપ્લાય ચેઈન અને લોકલાઈઝેશન પર ભાર
બેટરી ઉપરાંત, હાઇ-પર્ફોર્મન્સ મોટર્સ માટે જરૂરી 'હેવી રેર-અર્થ મેગ્નેટ' ની અછત પણ ઉદ્યોગ માટે ચિંતાનો વિષય છે. હવે મેન્યુફેક્ચર્સ ચીની સપ્લાયર્સ પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે વિયેતનામ અને યુરોપ જેવા દેશો તરફ નજર દોડાવી રહ્યા છે. જોકે, આ પ્રક્રિયા ખર્ચની દ્રષ્ટિએ મોંઘી સાબિત થઈ શકે છે.
આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે ભારત સરકારે બેટરી સેલ કમ્પોનન્ટ્સના સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આશરે ₹13,000 કરોડ નું પ્રોત્સાહન પેકેજ પ્રસ્તાવિત કર્યું છે. જોકે, શૂન્યથી નવું ઇકોસિસ્ટમ તૈયાર કરવું એ સમય માંગી લેતી અને ખર્ચાળ પ્રક્રિયા છે. આગામી સમયમાં રોકાણકારો માટે કંપનીઓની R&D કામગીરી અને પ્રોફિટ માર્જિન જાળવી રાખવાની ક્ષમતા પર નજર રાખવી ખૂબ જ જરૂરી બની રહેશે.