ભારતમાં હવે ડ્રાઈવિંગ લાયસન્સ અને વ્હીકલ રજિસ્ટ્રેશન માટે ગ્રેડેડ પેનલ્ટી પોઈન્ટ્સ સિસ્ટમ આવશે. રોડ સેફ્ટી વધારવા અને નિયમ તોડનારાઓ પર લગામ લગાવવા માટે સરકાર આ મહત્વનું પગલું ભરી રહી છે.
કેન્દ્રીય રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને હાઈવે મંત્રી નિતિન ગડકરીએ 66મી SIAM એન્યુઅલ કન્વેન્શન 2026 માં આ અંગેની મહત્વની જાહેરાત કરી છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રિયલ-ટાઈમ ડેટા દ્વારા ટ્રાફિકના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ પર કડક કાર્યવાહી કરવાનો છે.
પોઈન્ટ્સ સિસ્ટમ કેવી રીતે કામ કરશે?
આ પ્રસ્તાવિત ફ્રેમવર્ક હેઠળ, વાહન ચાલકોએ ટ્રાફિકના નિયમો તોડવા પર 'પોઈન્ટ્સ' મેળવવા પડશે. જ્યારે કોઈ ચોક્કસ મર્યાદા કરતા પોઈન્ટ્સ વધી જશે, ત્યારે સિસ્ટમ આપમેળે લાયસન્સ સસ્પેન્ડ કરવા અથવા કાયમી ધોરણે રદ કરવા જેવી કાર્યવાહી શરૂ કરી દેશે. આ એક ડિજિટલ અને ડેટા-ડ્રિવન મોડલ છે.
ઇન્સ્યોરન્સ અને ઉદ્યોગ પર અસર
આ પોલિસી ઇન્સ્યોરન્સ સેક્ટરમાં મોટું પરિવર્તન લાવી શકે છે. જો ડ્રાઈવિંગ હિસ્ટ્રી અને વાયોલેશન પોઈન્ટ્સ સેન્ટ્રલ ડેટાબેઝનો ભાગ બનશે, તો ઇન્સ્યોરન્સ કંપનીઓ ગ્રાહકોના રિસ્ક પ્રોફાઈલના આધારે પ્રીમિયમ નક્કી કરી શકશે. જેઓ સુરક્ષિત ડ્રાઈવિંગ કરશે, તેમને ઇન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમમાં ડિસ્કાઉન્ટનો લાભ મળી શકે છે.
અમલીકરણના પડકારો
આ સિસ્ટમને સફળ બનાવવા માટે રાજ્યસ્તરના ટ્રાફિક અધિકારીઓને સેન્ટ્રલ રિપોઝિટરી સાથે જોડવા માટે મજબૂત ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જરૂર પડશે. હાલમાં, સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી સરકાર તરફથી કોઈ ચોક્કસ સમયમરેખા જાહેર કરવામાં આવી નથી, પરંતુ રોડ સેફ્ટી માટે સરકાર Bharat NCAP 2.0 અને BS-IV વાહનો માટે એમિશન-કંટ્રોલ ડિવાઈસ જેવી યોજનાઓ પર પણ કામ કરી રહી છે.