ભારતની EV કંપનીઓ પર આયાત ખર્ચ અને નબળા રૂપિયાનો બેવડો ફટકો: નફાકારકતા પર ગંભીર દબાણ

આયાતી ઘટકોના વધતા ભાવ અને રૂપિયાના સતત અવમૂલ્યને ભારતીય ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) ઉત્પાદકો માટે મુશ્કેલીઓ ઉભી કરી છે. Ather Energy અને Euler Motors જેવી કંપનીઓ આવક વૃદ્ધિ અને નાણાકીય સુધારા દર્શાવી રહી છે, પરંતુ વૈશ્વિક આર્થિક પરિબળોને કારણે નફાકારકતા હાંસલ કરવી એક મોટો પડકાર બની રહી છે.

કમ્પોનન્ટ્સ અને રૂપિયાનો માર

EV ના મુખ્ય ભાગો જેવા કે દુર્લભ પૃથ્વી ધાતુઓ (rare earth magnets), લિથિયમ-આયન બેટરી, અને મેમરી ચિપ્સના ભાવમાં થયેલો વધારો ભારતીય EV ઉત્પાદકોના નફા પર સીધી અસર કરી રહ્યો છે. ભારતમાં લગભગ 60% EV કમ્પોનન્ટ્સની આયાત થતી હોવાથી, આ વૈશ્વિક ભાવ વધારો વધુ ગંભીર બન્યો છે. રૂપિયાનું સતત અવમૂલ્યન, જે હાલમાં યુએસ ડોલર સામે લગભગ ₹95 ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે, તેના કારણે આ આયાત ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. ઉદાહરણ તરીકે, મેમરી ચિપ (DRAM અને NAND ફ્લેશ) ના ભાવમાં વર્ષ-દર-વર્ષ 80-90% સુધીનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે, જેનો એક ભાગ AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની માંગને કારણે છે. જોકે, લિથિયમ-આયન બેટરી પેકની કિંમતો 2026 સુધીમાં $110/kWh થી નીચે જવાની ધારણા છે, પરંતુ લિથિયમ જેવા કાચા માલની કિંમતો ફરી વધી રહી છે.

Ather અને Euler નો ગ્રોથ અને નુકસાન

Ather Energy એ નાણાકીય વર્ષ 2026 (FY26) માટે ₹3,671.76 કરોડ ની પ્રભાવશાળી આવક વૃદ્ધિ નોંધાવી છે, પરંતુ તેણે ₹517.17 કરોડ નું ચોખ્ખુ નુકસાન (Net Loss) પોસ્ટ કર્યું છે. 9M FY25 સુધીમાં કંપનીનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન ₹34,393 કરોડ હતું. Euler Motors ની આવકમાં પણ FY26 માં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ થઈ, જે ₹402 કરોડ થી વધુ થઈ, જોકે તેને ₹308 કરોડ નું ચોખ્ખુ નુકસાન થયું. નુકસાન છતાં, Euler Motors એ કામગીરી સુધારી છે અને EBITDA માર્જિનને -62.9% સુધી પહોંચાડ્યું છે. Euler Motors ને કંપની-સ્તરની નફાકારકતા હાંસલ કરવા માટે ₹2,000-2,500 કરોડ ની આવકની જરૂર પડશે, જે આગામી બે થી ત્રણ વર્ષમાં હાંસલ થવાની સંભાવના છે.

ખર્ચ ઘટાડવા એન્જિનિયર્સના પ્રયાસો

ઉત્પાદકો આ વધતા ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે એન્જિનિયરિંગ નવીનતાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. Ather Energy એલ્યુમિનિયમ અને કોપર જેવી મોંઘી ધાતુઓ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે નવા પ્લેટફોર્મ વિકસાવી રહી છે. Euler Motors કોમોડિટીના ભાવ વધારાનો મોટો ભાગ શોષવામાં સફળ રહી છે અને ગ્રાહકો પર તેનો માત્ર નાનો હિસ્સો પસાર કર્યો છે. આ ઉપરાંત, ઊંચા માર્જિન ધરાવતા સોફ્ટવેર અને એક્સેસરીઝને એકીકૃત કરવાના અને LFP (લિથિયમ આયર્ન ફોસ્ફેટ) જેવી સસ્તી બેટરી કેમિસ્ટ્રી વિકસાવવાના પ્રયાસો પણ ચાલી રહ્યા છે.

આયાત પર નિર્ભરતા અને જોખમ

ભારતીય EV ઉત્પાદકો માટે મુખ્ય નબળાઈ તેમની આયાત પરની માળખાકીય નિર્ભરતા છે. આના કારણે, તેઓ ચલણના ઉતાર-ચઢાવ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ બન્યા છે. 2009 માં ₹36-40 થી વધીને હાલમાં ₹95 સુધી પહોંચેલા રૂપિયાના અવમૂલ્યને ઇનપુટ ખર્ચમાં ભારે વધારો કર્યો છે. સરકારે $35,000 થી વધુ કિંમતના ઇલેક્ટ્રિક વાહનો પર 15% ની કન્સેશનલ આયાત ડ્યુટીની જાહેરાત કરી છે, જેના માટે નોંધપાત્ર રોકાણ પ્રતિબદ્ધતાઓ જરૂરી છે. તેમ છતાં, મોટાભાગના ઘટકો પર 10% થી 28% સુધીની બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી (BCD) અને અન્ય કર લાગુ પડે છે. AI એપ્લિકેશન્સમાંથી મેમરી ચિપની માંગ 2028 પછી પણ ઊંચી રહેવાની ધારણા છે, અને લિથિયમની કિંમતો પણ ફરી વધી રહી છે. આ પરિબળો દર્શાવે છે કે Ather Energy અને Euler Motors જેવી કંપનીઓ માટે નફાકારકતા સુધી પહોંચવાનો માર્ગ હજુ પણ પડકારજનક છે.

લાંબા ગાળાની સંભાવનાઓ અને નીતિગત ફેરફારો

વર્તમાન નાણાકીય દબાણ છતાં, ઉદ્યોગને આશા છે કે કોમોડિટી ચક્રો આખરે સામાન્ય થઈ શકે છે. $35,000 થી વધુ કિંમતના EV પર ઓછી આયાત ડ્યુટીની સરકારી નીતિ, સ્થાનિક રોકાણની શરતે, વૈશ્વિક ખેલાડીઓને આકર્ષિત કરવા અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો હેતુ ધરાવે છે. આનાથી સ્પર્ધાત્મક લેન્ડસ્કેપ બદલાઈ શકે છે અને સમય જતાં ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. EV મેકર્સ માટે R&D, ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતા અને વ્યૂહાત્મક સોર્સિંગમાં સતત રોકાણ કરવું વર્તમાન ખર્ચના પડકારોને નેવિગેટ કરવા અને ભવિષ્યની બજાર તકો સુરક્ષિત કરવા માટે નિર્ણાયક રહેશે.