Whalesbook
ઓટો સેક્ટરની તેજી: ઉત્પાદન અને નિકાસમાં નવા માઈલસ્ટોન
નાણાકીય વર્ષ 2025 (FY25) માં ભારતીય ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગે ઉત્પાદનના મોરચે લગભગ 3.1 કરોડ યુનિટનો આંકડો પાર કર્યો છે, જે FY24 માં 2.84 કરોડ યુનિટ હતો. આ સાથે, વાહનોની નિકાસમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જે 45 લાખ યુનિટથી વધીને 53 લાખ યુનિટથી વધુ થઈ ગઈ છે. આ વૃદ્ધિ પાછળ સરકારની 'પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ' (PLI) યોજનાઓનો મોટો ફાળો છે.
વાહન અને ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ માટે ₹26,000 કરોડની PLI યોજના તેમજ એડવાન્સ્ડ કેમિસ્ટ્રી સેલ (ACC) બેટરી માટે ₹18,100 કરોડની PLI યોજના, ઘરેલું ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા અને ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવા માટે લાવવામાં આવી છે. આ યોજનાઓનો ઉદ્દેશ્ય 50 GWh ની ઘરેલું બેટરી ઉત્પાદન ક્ષમતા સ્થાપવાનો છે. 'મેડ ઇન ઇન્ડિયા' વાહનો આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકા જેવા બજારોમાં પણ પોતાની પકડ મજબૂત કરી રહ્યા છે.
વૈશ્વિક સ્તરે ભારત અને ટેકનોલોજીકલ મહત્વાકાંક્ષાઓ
વૈશ્વિક સ્તરે, ભારત વાહન ઉત્પાદનમાં ચોથા ક્રમે છે, પરંતુ 2024 માં 60 લાખ યુનિટથી વધુના ઉત્પાદન સાથે, તે ચીનના 3.1 કરોડ યુનિટના ઉત્પાદનથી ઘણું પાછળ છે. ભારતનો ઓટો કમ્પોનન્ટ સેક્ટર હાલમાં H1 FY25 માં $39.6 બિલિયનનો છે અને 2030 સુધીમાં નિકાસ $60 બિલિયન સુધી પહોંચવાનો લક્ષ્યાંક છે. આનાથી વૈશ્વિક સ્તરે ઓટો કમ્પોનન્ટ્સના વેપારમાં ભારતનો હિસ્સો 3% થી વધીને 8% થવાની ધારણા છે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs) પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં FY25 માં EV રજીસ્ટ્રેશનમાં 16.9% નો વધારો જોવા મળ્યો છે. અંદાજો મુજબ, 2030 સુધીમાં પેસેન્જર EV ઉત્પાદન 13.3 લાખ યુનિટ સુધી પહોંચી શકે છે, જે કુલ પેસેન્જર વાહન ઉત્પાદનના લગભગ 20% હશે.
⚠️ EV બેટરી ઉત્પાદનમાં મોટા અવરોધો
આ બધી સકારાત્મક બાબતો વચ્ચે, EV બેટરી ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં ગંભીર અમલીકરણના પડકારો જોવા મળી રહ્યા છે. ACC બેટરી PLI યોજના હેઠળ, 2025 સુધીમાં 50 GWhની ક્ષમતા સ્થાપિત કરવાનો લક્ષ્યાંક હતો, પરંતુ જાન્યુઆરી 2026 સુધીમાં માત્ર 1.4 GWh ક્ષમતા જ કાર્યરત થઈ શકી છે. અન્ય ઘણા પ્રોજેક્ટ્સમાં નોંધપાત્ર વિલંબ થયો છે અને અત્યાર સુધી કોઈ ઇન્સેન્ટિવ (પ્રોત્સાહન) પણ ચૂકવવામાં આવ્યું નથી.
આ ધીમી ગતિના કારણોમાં મોટા ગીગાફેક્ટરીઓ માટે અવાસ્તવિક સમયમર્યાદા, સ્થાનિક ખનિજ પ્રક્રિયા ક્ષમતાનો અભાવ અને કાચા માલ માટે આયાત પરની નિર્ભરતા સામેલ છે. ભારતની સપ્લાય ચેઇન હજુ પણ ચીન પર ભારે નિર્ભર છે, ખાસ કરીને રેર અર્થ એલિમેન્ટ્સ (Rare Earth Elements) અને સેમિકન્ડક્ટર્સ જેવા નિર્ણાયક ઘટકો માટે. આનાથી વિપરીત, ચીન એક મજબૂત સંકલિત સપ્લાય ચેઇન ધરાવે છે.
આ ઉપરાંત, સ્થાનિક ઉત્પાદન ઇકોસિસ્ટમમાં જૂની ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, મર્યાદિત ઓટોમેશન અને ઇન્વેન્ટરી મેનેજમેન્ટ જેવી સમસ્યાઓ યથાવત છે, ખાસ કરીને નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) માટે જેઓ મોટા પાયે ઉત્પાદન અને વૈશ્વિક બજારો સુધી પહોંચવામાં સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે. એડવાન્સ્ડ ટેક્નોલોજીમાં ક્ષમતાની ખામી અને સસ્ટેનેબલ વિકલ્પો માટે R&D માં અપૂરતું રોકાણ લાંબા ગાળાની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા માટે જોખમ ઊભું કરે છે.
ટાટા મોટર્સ જેવી કંપનીઓનો P/E રેશિયો હાલમાં બજાર મૂલ્યાંકન દર્શાવે છે, પરંતુ સતત વૃદ્ધિ આ મૂળભૂત ઓપરેશનલ અને વ્યૂહાત્મક અમલીકરણના જોખમોને પાર કરવા પર નિર્ભર રહેશે.
ભવિષ્યનું ચિત્ર
આગળ જતાં, ભારતીય ઓટો સેક્ટર ઘરેલું માંગ, સરકારી નીતિ સમર્થન અને ઇલેક્ટ્રિક તથા એડવાન્સ્ડ મોબિલિટી સોલ્યુશન્સ પર વધતા ધ્યાનથી સતત વૃદ્ધિ માટે તૈયાર છે. જોકે, આ મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંકોની પૂર્તિ EV બેટરી ઉત્પાદન પહેલોના અસરકારક અમલીકરણ અને સપ્લાય ચેઇન નબળાઈઓને ઘટાડવા જેવા નિર્ણાયક પડકારોના નિરાકરણ પર આધાર રાખે છે. ભૌગોલિક રાજકીય ફેરફારો, ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિ અને વૈશ્વિક ઉત્પાદનનું સાચી રીતે સંકલન કરવાની ઉદ્યોગની ક્ષમતા આગામી દાયકામાં તેની સફળતા નક્કી કરશે.