દિલ્હી સરકાર 1લી એપ્રિલ 2027 થી નવા પેટ્રોલ-ડીઝલ વાળા થ્રી-વ્હીલર અને લાઇટ ટ્રકનું રજીસ્ટ્રેશન બંધ કરશે, અને 2028 થી ટુ-વ્હીલર પર પણ આ નિયમ લાગુ પડશે. સરકાર EV અપનાવવા માટે 2030 સુધી સબસિડી અને ટેક્સમાં છૂટછાટ આપી રહી છે.
દિલ્હી સરકારનું મોટું પગલું: EV તરફ ઝડપી સંક્રમણ
દિલ્હી સરકાર પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને પેટ્રોલ-ડીઝલ પરની નિર્ભરતા ઓછી કરવાના હેતુથી ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs) ના ઉપયોગને વેગ આપવા માટે એક કડક સમયરેખા જાહેર કરી છે. આ નીતિ મુજબ, 1લી એપ્રિલ 2027 થી, દિલ્હીમાં નવા પેટ્રોલ અને ડીઝલથી ચાલતા થ્રી-વ્હીલર અને લાઇટ કોમર્શિયલ ટ્રકના રજીસ્ટ્રેશન પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મુકાશે. આ નિયમ 2028 થી ટુ-વ્હીલર વાહનો માટે પણ લાગુ પડશે.
રોકાણકારો અને ઓટો કંપનીઓ માટે સંકેત
આ નીતિ ઓટોમોટિવ ઉત્પાદકો માટે એક મોટો ટર્નિંગ પોઇન્ટ સાબિત થશે. જે કંપનીઓ થ્રી-વ્હીલર અને ટુ-વ્હીલર સેગમેન્ટમાં વધુ ઉત્પાદન ધરાવે છે, તેમને દિલ્હીના માર્કેટમાં પોતાનો હિસ્સો જાળવી રાખવા માટે ઇલેક્ટ્રિક મોડેલ્સનું ઉત્પાદન ઝડપથી વધારવું પડશે. સરકાર બેટરી સેલ મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) જેવી યોજનાઓ દ્વારા સમર્થન આપી રહી છે, પરંતુ પરંપરાગત ઇન્ટર્નલ કમ્બશન એન્જિન (ICE) વાહનોથી ઇલેક્ટ્રિક વૈકલ્પિક વાહનો તરફના બદલાવ માટે કંપનીઓએ ઊંચા મૂડી ખર્ચનું સંચાલન કરવું પડશે.
નાણાકીય પ્રોત્સાહનો અને પડકારો
સરકારે આ સંક્રમણને સરળ બનાવવા માટે માર્ચ 2030 સુધી અનેક નાણાકીય પ્રોત્સાહનો જાહેર કર્યા છે. ₹30 લાખ સુધીની કિંમતની પેસેન્જર કાર માટે રોડ ટેક્સ અને રજીસ્ટ્રેશન ફીમાં માફી આપવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલર અને થ્રી-વ્હીલર માટે ₹50,000 અને જૂના વાહનોને સ્ક્રેપ કરવા માટે ₹1 લાખ સુધીની સબસિડી આપવામાં આવશે. શહેર આગામી સમયમાં 30,000 ચાર્જિંગ સ્ટેશનો સ્થાપિત કરવાનું પણ લક્ષ્ય ધરાવે છે.
ઓપરેશનલ અને ફિસ્કલ જોખમો
જોકે, આ નીતિ અમુક ઓપરેશનલ અને ફિસ્કલ જોખમો પણ ધરાવે છે. EVનું વ્યાપકપણે અપનાવવું એ ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની ઉપલબ્ધતા અને બેટરી સપ્લાય ચેઇન પર નિર્ભર રહેશે. જો 30,000 ચાર્જિંગ સ્ટેશનો સ્થાપવાના લક્ષ્યાંકમાં વિલંબ થાય, તો વાણિજ્યિક ફ્લીટ ઓપરેટરોને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આ ઉપરાંત, સરકારની આવક પર પણ અસર પડી શકે છે, કારણ કે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરના એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાંથી મોટી આવક આવે છે, જે FY26 માં અંદાજે ₹2.3 લાખ કરોડ હતી. ભારત હજુ પણ આયાતી બેટરીઓ અને ખનિજો પર નિર્ભર છે, જે વૈશ્વિક ભાવ વધઘટનું જોખમ ઊભું કરે છે. રોકાણકારોએ કંપનીઓની બેટરી ટેકનોલોજીમાં સ્થાનિકીકરણ વધારવાની ક્ષમતા પર નજર રાખવી જોઈએ.